arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · มหารถวรรค

๓. ฉัตตมาณวกวิมาน

เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๔ ในมหารถวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ มหารถวรรค ฉัตตมาณวกวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๑๒๐–๑๒๔

หน้า ๑๒๐

๓. ฉัตตมาณวกวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในฉัตตมาณวกวิมาน

(พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงวิธีเรียนไตรสรณคมน์แก่ฉัตตมาณพ จึงได้ตรัสว่า)

{๕๓}[๘๘๖] พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่าผู้สอนทั้งหลายในหมู่เทวดา และมนุษย์ เป็นมุนีจากศากยตระกูล เป็นผู้จำแนกธรรม ทำกิจเสร็จแล้ว ถึงฝั่งแล้ว เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกำลัง และความเพียร ผู้เสด็จไปดีแล้ว ท่านจงเข้าถึงเพื่อเป็นที่พื่งของตนเถิด[๘๘๗] พระธรรมอันเป็นที่คลายความกำหนัด เป็นสิ่งไม่หวั่นไหว ไม่มีความเศร้าโศก อันปัจจัยอะไรปรุงแต่งไม่ได้ ไม่ปฏิกูล เป็นสิ่งที่ไพเราะคล่องแคล่ว ที่ถูกจำแนกดีแล้ว ท่านจงเข้าถึงเพื่อเป็นที่พื่งของตนเถิด[๘๘๘] พระสงฆ์คือคู่แห่งบุรุษผู้บริสุทธิ์ ๔ คู่ เป็นบุรุษบุคคลผู้เห็นอริยสัจจธรรม ๘ ท่าน ซึ่งเป็นบุญเขตที่บัณฑิต ทั้งหลายกล่าวว่า ทานที่บุคคลให้แล้วในเขตนั้นมีผลมาก ท่านจงเข้าถึงเพื่อเป็นที่พื่งของตนเถิด(พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อจะทรงประกาศบุญกรรมที่ฉัตตเทพบุตรนั้นทำไว้ จึงได้ตรัสถามฉัตตเทพบุตรนั้นว่า)

[๘๘๙] ถึงดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดาวนักขัตตฤกษ์ก็รุ่งเรือง สว่างไสวสู้วิมานซึ่งมีรัศมีรุ่งเรืองมากมายหาที่เปรียบมิได้ ของท่านนี้ไม่ได้ ท่านเป็นใครหนอ จากเทวโลกมายังแผ่นดินนี้

หน้า ๑๒๑

[๘๙๐] อนึ่ง วิมานของท่านนี้งามบริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มัวหมอง ตัดรัศมีแห่งดวงอาทิตย์ได้ มีรัศมีแผ่ไปเกินกว่า ๒๐โยชน์ และทำกลางคืนให้เป็นดุจกลางวันได้

[๘๙๑] อนึ่ง วิมานนี้งดงามไปด้วยดอกปทุมและบัวขาวเป็นอันมาก เกลื่อนกลาดไปด้วยดอกโกสุม งามวิจิตรด้วยจิตรกรรมหลายอย่าง แผ่คลุมด้วยข่ายทองอันบริสุทธิ์ปราศจากธุลี รุ่งเรืองอยู่ในอากาศเหมือนดวงอาทิตย์[๘๙๒] อนึ่ง วิมานนี้เนืองแน่นไปด้วยนางฟ้าผู้น่งห่มผ้าทิพย์ สีแดงและสีเหลีองสลับกัน อบอวลด้วยกลิ่นกฤษณา ดอกประยงค์ และแก่นจันทน์ มีผิวพรรณเปล่งปลั่งดังทองคำ เหมือนท้องฟ้าเต็มไปด้วยดวงดาราฉะนั้น[๘๙๓] เทพบุตรและเทพธิดาในวิมานนั้นมีจำนวนมาก ล้วนมีวรรณะต่าง ๆ กัน ทรงอาภรณ์อันประดับด้วยดอกไม้ทิพย์ ทัดทรงดอกมะลิ เสียบแซมผมด้วยดิ้นทอง ปกปิด สรีระด้วยอาภรณ์สีทอง พอถูกลมพัดต้องเข้าก็ส่งกลิ่นหอม ฟุ้งขจรไป[๘๙๔] นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร ท่านเกิดในวิมานนี้เพราะผลแห่งกรรมอะไร ก็วิมานนี้อันท่านได้แล้วด้วยประการใด ตถาคต ถามแล้ว ขอท่านจงบอกเหตุแห่งการได้วิมานนั้นด้วยประการนั้นเถิด(ฉัตตเทพบุตรกราบทูลว่า)

[๘๙๕] ข้าแต่พระศาสดาเจ้า พระองค์ได้พบกับมาณพคนหนึ่งที่ทางนี้ ทรงเอ็นดูพรํ่าสอนธรรมแก่เขา มาณพนั้นชื่อฉัตตะ

หน้า ๑๒๒

ได้ฟังธรรมของพระองค์ผู้เป็นรัตนะอันประเสริฐแล้วได้ทูลรับรองว่าจักทำตามที่พระองค์พร่ำสอน

[๘๙๖] อนึ่ง พระองค์ได้ตรัสบอกว่า ‘ท่านจงเข้าถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ กับทั้งพระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นที่พึ่งเถิด ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์ เหมือนอย่างนั้น[๘๙๗] อนึ่ง พระองค์ได้ตรัสบอกว่า ‘ท่านอย่าได้ประพฤติฆ่าสัตว์มีประการต่าง ๆ อันเป็นความไม่สะอาด เพราะท่าน ผู้มีปัญญาทั้งหลายไม่สรรเสริญความไม่สำรวมในสัตว์ทั้งหลาย, ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์ เหมือนอย่างนั้น[๘๙๘] อนึ่ง พระองค์ได้ตรัสบอกว่า ‘ท่านอย่าได้ถือเอาสิ่งของที่คนอื่นหวงแหน ไม่ได้ให้แล้ว, ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์เหมือนอย่างนั้น

[๘๙๙] อนึ่งพระองค์ได้ตรัสบอกว่า‘ท่านอย่าได้คบชู้กะภรรยาของชายอื่นซึ่งเป็นหญิงที่คนอื่นหวงแหน เพราะ การกระทำเช่นนี้ไม่ประเสริฐ, ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์เหมือนอย่างนั้น[๙๐๐] อนึ่ง พระองค์ได้ตรัสบอกว่า ‘ท่านอย่าได้พูดให้คลาดเคลื่อน จากความจริง เพราะผู้มีปัญญาทั้งหลายไม่

หน้า ๑๒๓

สรรเสริญ การพูดเท็จ, ข้าแด่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์ เหมือนอย่างนั้น

[๙๐๑] อนึ่ง พระองค์ได้ตรัสบอกว่า ‘ท่านจงงดเว้นของมึนเมา ที่เป็นเหตุให้สัญญาของคนเราฟั่นเฟือนไปเสียทุกอย่าง, ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีแรกข้าพระองค์ทูลปฏิเสธ แต่ภายหลังได้ทำตามพระดำรัสของพระองค์เหมือนอย่างนั้น[๙๐๒] ข้าพระองค์นั้นได้รักษาศีล ๕ในศาสนาของพระองค์ และ ได้ปฏิบัติในธรรมของพระตถาคต ได้เดินทางไปยังระหว่าง เขตหมู่บ้านทั้งสองในท่ามกลางหมู่โจร โจรเหล่านั้น ได้ฆ่าข้าพระองค์เพราะเหตุแห่งโภคทรัพย์[๙๐๓] ข้าพระองค์ระลึกถึงกุศลมีประมาณเท่านี้ ข้าพระองค์ไม่มีกุศลอื่นนอกเหนือไปจากกุศลนั้น เพราะกรรมอันสุจริต นั้นข้าพระองค์ จึงได้เกิดในไตรทิพย์ พรั่งพร้อมด้วยกามคุณตามปรารถนา[๙๐๔] ขอพระองค์ทอดพระเนตรผลแห่งความสำรวมระวังเพียงครู่เดียว และการปฏิบัดิธรรมสมควรแก่ธรรมสิ้นกาล เพียงครู่หนึ่ง คนจำนวนมากซึ่งมีโภคทรัพย์ด้อยกว่า ข้าพระองค์มาเห็นข้าพระองค์ ดุจรุ่งเรืองอยู่ด้วยฤทธิ์ และยศย่อมอยากจะได้บ้าง[๙๐๕] ขอพระองค์ทอดพระเนตรดู ข้าพระองค์ถึงสุคติและได้ประสบความสุขเพราะเทศนาเล็กน้อย ชนเหล่าใดได้

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑เกิดในไตรทิพย์ หมายถึงเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ (ขุ.วิ.อ. ๒๖๘)
  2. ฟังธรรมของพระองค์เนือง ๆ ชนเหล่านั้นเห็นจะได้บรรลุนิพพานอันเป็นอมตธรรม เป็นธรรมเกษมแน่
  3. [๙๐๖] ในศาสนาของพระตถาคตเจ้า บุญกุศลที่บุคคลทำไว้ แม้เพียงเล็กน้อย ก็มีผลมาก ไพบูลย์ ขอพระองค์ ได้โปรดทอดพระเนตรฉัตตเทพบุตรยังปฐพีให้สว่างไสว ดุจดวงอาทิตย์เพราะเป็นผู้ได้ทำบุญไว้แล้ว
  4. [๙๐๗] ก็คนบางพวกได้พบเห็นแล้วพากันสงสัยว่า ‘พวกเราจะทำกุศลอะไร จะประพฤติอย่างไร จึงจะได้อย่างนี้, คนเหล่านั้นจึงคิดว่า ‘พวกเราได้ความเป็นมนุษย์อีกแล้ว ควรเป็นผู้มีศีลประพฤติธรรมอยู่,
  5. [๙๐๘] พระองค์เป็นพระศาสดาผู้ทรงมีอุปการะและอนุเคราะห์ ข้าพระองค์เป็นอันมาก เมื่อข้าพระองค์มีชีวิตอยู่ ก็ได้ถูกพวกโจรฆ่าตายแต่เช้า ข้าพระองค์ได้เข้าถึงนามตามที่เป็นจริงแล้ว ขอพระองค์ได้โปรดอนุเคราะห์ข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะขอฟังธรรมอีก
  6. [๙๐๙] ชนเหล่าใดในศาสนานี้ละกามราคะ ภวราคะอันเป็นอนุสัย<๑> และโมหะได้แล้ว ชนเหล่านั้นย่อมไม่เข้าถึงการนอนในครรภ์ต่อไป เพราะว่าเป็นผู้บรรลุนิพพาน เป็นผู้เย็นสนิทแล้ว
  7. <c>จบ ฉัตตมาณวกวิมานที่ ๓</c>
  8. ๑กามราคะ ความกำหนัดในกาม หรือความติดใจในกามคุณ ภวราคะ ความกำหนัดในภพ หรือ ความติดใจในภพ อันเป็นอนุสัย หมายถึงจัดเป็นกิเลสที่นอนเนื่องอยูในสันดาน อนื่ง กิเลสที่เรียกว่า อนุสัย มี ๗ คือ กามราคะ ปฏิฆะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา มานะ ภวราคะ และอวิชชา {สํ.สฬา.อ. ๑๔, ขุ.สุ.อ. ๑/๒๑ ดูความพิสดารใน ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๓๒/๓๔๙}
หน้า ๑๒๔

๔. กักกฏกรสทายกวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในกักกฏกรสทายกวิมาน

(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพบุตรองค์หนึ่งว่า)

{๕๔}[๙๑๐] วิมานของท่านนี้สูงมาก มีเสาบุด้วยแก้วมณี รอบตัวมี ขนาด ๑๒ โยชน์ มียอดซึ่งมีเสาบุด้วยแก้วไพฑูรย์ ๗๐๐ ยอด ปูลาดด้วยแผ่นทองงามวิจิตรอย่างยิ่ง[๙๑๑] ท่านอาศัยและดื่มกินอยู่ในวิมานนี้ มีพิณทิพย์บรรเลงไพเราะ เบญจกามคุณอันมีรสทิพย์ก็มีพร้อมมูลอยู่ในวิมานนี้ อนึ่ง เหล่าเทพนารีผู้ประดับประดาด้วยอาภรณ์ ทองก็ฟ้อนรำอยู่[๙๑๒] ท่านมีวรรณะเช่นนี้เพราะบุญอะไร อิฏฐผลย่อมสำเร็จ แก่ท่านในที่นี้เพราะบุญอะไร อนึ่ง โภคะอันเป็นที่รัก แห่งใจทุกสิ่งทุกอย่างเกิดขึ้นแก่ท่านเพราะบุญอะไร[๙๑๓] ดูก่อนเทพบุตรผู้มีอานุภาพมาก อาตมาขอถามท่าน เมื่อครั้งท่านเป็นมนุษย์ได้ทำบุญอะไรไว้ ท่านนั้นมีอานุภาพ รุ่งเรืองอย่างนี้ และรัศมีกายของท่านสว่างไสวไปทั่วทุกทิศเพราะบุญอะไร[๙๑๔] เทพบุตรนั้นถูกพระโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีใจยินดี ได้พยากรณ์ปัญหาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า

[๙๑๕] มีปู ๑๐ ขา สำเร็จด้วยทอง ประดิษฐานอยูที่ประตูวิมาน งามรุ่งเรือง ทำหน้าที่เตือนให้เกิดความระลึกว่า ‘สมบัติ นี้ท่านได้มาเพราะการถวายแกงปู’