arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๑

๘. อาสวสูตร ที่ ๒

เล่ม ๒๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๑ อาสวสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๐๑–๔๐๒

หน้า ๔๐๑

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

สาวกของพระพุทธเจ้า ผู้มีจิตตั้งมั่น มีสัมปชัญญะ

มีสติ รู้ประจักษ์ถึงอาสวะ เหตุเกิดอาสวะ ธรรมเป็นที่

ดับอาสวะ และข้อปฎิบัติให้ถึงความสิ้นอาสวะ ชื่อว่า

เป็นภิกษุ ผู้ละตัณหาได้แล้ว ผู้ปรินิพพานแล้วเพราะ

อาสวะสิ้นไป

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๘. ทุติยอาสวสูตร

ว่าด้วยอาสวะ ๓ ประการ สูตรที่ ๒

{๒๓๕} [๕๗] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะนี้มี ๓ ประการ อาสวะ ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

๑. กามาสวะ ๒. ภวาสวะ

๓. อวิชชาสวะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะมี ๓ ประการนี้แล”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

หน้า ๔๐๒

๑. ปฐมวรรค ๙. ตัณหาสูตร

ภิกษุผู้มีกามาสวะสิ้นแล้ว ละอวิชชาสวะได้แล้ว

หมดภวาสวะแล้ว พ้นวิเศษแล้ว หาอุปธิมิได้แล้ว พิชิต

พญามารพร้อมหมู่เสนาได้ ย่อมมีสรีระเป็นชาติสุดท้าย

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมา แล้วอย่างนี้

๙. ตัณหาสูตร

ว่าด้วยตัณหา ๓ ประการ

{๒๓๖} [๕๘] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหานี้มี ๓ ประการ ตัณหา ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. กามตัณหา ๒. ภวตัณหา

๓. วิภวตัณหา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหามี ๓ ประการนี้แล”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ตัณหา หมายถึงความทะยานอยาก หรือภาวะจิตที่ดิ้นเข้าไปสู่อารมณ์มีรูปเป็นต้น แยกประเภทเป็น ๓ คือ (๑) กามตัณหา ตัณหาในกามคุณ หมายถึงความอยากในอารมณ์มีรูปเป็นต้นที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความอยากได้กามคุณคือสิ่งสนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้ง 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย) เป็นชื่อของกามคุณ ๕ (๒) ภวตัณหา ตัณหาในภพ หมายถึงความอยากในภาวะของตัวตนที่จะได้จะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง อยากเป็น อยากคงอยู่ตลอดไป ความติดใจอยู่ในรูปภพอรูปภพ หรือติดใจในฌานสมาบัติ ซึ่งประกอบด้วยสัสสตทิฏฐิ (๓) วิภวตัณหา ตัณหาในวิภพ หมายถึงความอยากในความพรากพ้นไปแห่งตัวตนจากความเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งอันไม่น่าปรารถนาอยากทำลาย อยากให้ดับสูญ ซึ่งประกอบด้วยอุจเฉททิฏฐิ (นัย ที.ปา.อ. ๑๘๒, ที.ม.อ. ๙๘, สํ.ข.อ. ๒๙๐, ขุ.อิติ.อ. ๒๒๖-๒๒๗, อภิ.วิ.อ. ๑๑๙)