arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๔

๒. สักการสูตร

เล่ม ๒๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๕๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๔ สักการสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๓๒–๔๓๔

หน้า ๔๓๒

๔. จตุตถวรรค ๒. สักการสูตร

บุคคลผู้เกี่ยวข้องอยู่กับการที่ตนจะไม่ถูกคนอื่นดูหมิ่น

ตระหนักอยู่ในลาภสักการะ ชอบเพลิดเพลินอยู่กับพวก

อำมาตย์ ย่อมห่างไกลจากความสิ้นสังโยชน์

ส่วนภิกษุใดในธรรมวินัยนี้ละบุตร สัตว์เลี้ยง การ

แต่งงาน และการช่วยเหลือเสียได้ ภิกษุเช่นนี้จึงจะ

สามารถบรรลุอรหัตผลที่ยอดเยี่ยมได้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๒. สักการสูตร

ว่าด้วยผู้ถูกสักการะครอบงำจิต

{๒๕๙} [๘๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะครอบงำยํ่ายี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พวกอำมาตย์ ในที่นี้หมายถึงเหล่าคนที่ร่วมสุขร่วมทุกข์ ได้แก่ พวกญาติโยมอุปัฏฐากที่เปรียบเหมือนสหายสนิท ซึ่งภิกษุเพลินคลุกคลีด้วยอำนาจความรักแบบครอบครัว (ขุ.อิติ.อ. ๒๘๓)
หน้า ๔๓๓

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำที่กล่าวว่า ‘เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูก สักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตาย ไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก’ นั้นเราจะกล่าวเพราะได้ฟังจากสมณะหรือพราหมณ์อื่นก็หาไม่ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรารู้มาเอง เห็น มาเอง ทราบมาเอง เราจึงจะกล่าวถึงสิ่งนั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยีหลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะ ทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้วจึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บุคคลใดได้รับการเคารพนับถือ ดำรงชีวิตอยู่ด้วย

ความไม่ประมาท มีสมาธิจิตไม่หวั่นไหวเพราะได้รับ

สักการะและไม่ได้รับสักการะทั้งสองอย่าง

บุคคลนั้นผู้มีความเพ่งพินิจอยู่เสมอ บำเพ็ญความ

เพียรสมํ่าเสมอ เห็นแจ้งด้วยปัญญาญาณที่สุขุมลุ่มลึก

ยินดีในความสิ้นอุปาทาน พระอริยเจ้าทั้งหลายมี

พระพุทธเจ้าเป็นต้นเรียกเขาว่าสัตบุรุษ

หน้า ๔๓๔

๔. จตุตถวรรค ๓. เทวสัททสูตร

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๓. เทวสัททสูตร

ว่าด้วยโอกาสที่เทวดาปล่อยเสียงด้วยความยินดี

{๒๖๐} [๘๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เสียงเทวดาย่อมกระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกัน ตามกาลสมัย มี ๓ โอกาส ๓ โอกาสคืออะไรบ้าง คือ

๑. ในโอกาสที่อริยสาวกคิดจะปลงผมโกนหนวด ครองผ้าย้อมฝาดออกบวชเป็นบรรพชิต ย่อมมีเสียงเทวดากระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันว่า ‘อริยสาวกองค์นี้คิดจะทำสงครามกับกิเลสมาร’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลายนี้คือเสียงเทวดาที่กระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันตามกาลสมัยโอกาสที่ ๑

๒. ในโอกาสที่อริยสาวกประกอบความเพียรในการเจริญโพธิปักขิยธรรม ๗ ประการ ย่อมมีเสียงเทวดากระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันว่า‘อริยสาวกองคนี้กำลังทำสงครามกับกิเลสมาร’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้คือเสียงเทวดาที่กระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันตามกาลสมัยโอกาสที่ ๒

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑โพธิปักขิยธรรม ๗ ประการ หมายถึงหมวดธรรมอันเป็นฝ่ายแห่งการตรัสรู้ ๗ หมวด คือ (๑) สติปัฏฐาน ๔ (๒) สัมมัปปธาน ๔ (๓) อิทธิบาท ๔ (๔) อินทรีย์ ๕ (๕) พละ ๕ (๖) โพชฌงค์ ๗ (๗) อริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งเมื่อนับจำนวนองค์ธรรมก็เท่ากับ โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการนั่นเอง (ขุ.อิติ.อ. ๒๘๗-๒๘๘)