พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๔
๒. สักการสูตร
เล่ม ๒๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๕๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๔ สักการสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๓๒–๔๓๔
๔. จตุตถวรรค ๒. สักการสูตร
บุคคลผู้เกี่ยวข้องอยู่กับการที่ตนจะไม่ถูกคนอื่นดูหมิ่น
ตระหนักอยู่ในลาภสักการะ ชอบเพลิดเพลินอยู่กับพวก
อำมาตย์ ย่อมห่างไกลจากความสิ้นสังโยชน์
ส่วนภิกษุใดในธรรมวินัยนี้ละบุตร สัตว์เลี้ยง การ
แต่งงาน และการช่วยเหลือเสียได้ ภิกษุเช่นนี้จึงจะ
สามารถบรรลุอรหัตผลที่ยอดเยี่ยมได้
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๒. สักการสูตร
ว่าด้วยผู้ถูกสักการะครอบงำจิต
{๒๕๙} [๘๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะครอบงำยํ่ายี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
- ๑พวกอำมาตย์ ในที่นี้หมายถึงเหล่าคนที่ร่วมสุขร่วมทุกข์ ได้แก่ พวกญาติโยมอุปัฏฐากที่เปรียบเหมือนสหายสนิท ซึ่งภิกษุเพลินคลุกคลีด้วยอำนาจความรักแบบครอบครัว (ขุ.อิติ.อ. ๒๘๓)
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำที่กล่าวว่า ‘เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูก สักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตาย ไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก’ นั้นเราจะกล่าวเพราะได้ฟังจากสมณะหรือพราหมณ์อื่นก็หาไม่ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรารู้มาเอง เห็น มาเอง ทราบมาเอง เราจึงจะกล่าวถึงสิ่งนั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกความเสื่อมสักการะครอบงำย่ำยีหลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเราได้เห็นเหล่าสัตว์โลกผู้มีจิตถูกสักการะและความเสื่อมสักการะ ทั้งสองนั้นครอบงำย่ำยี หลังจากตายไปต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้วจึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
บุคคลใดได้รับการเคารพนับถือ ดำรงชีวิตอยู่ด้วย
ความไม่ประมาท มีสมาธิจิตไม่หวั่นไหวเพราะได้รับ
สักการะและไม่ได้รับสักการะทั้งสองอย่าง
บุคคลนั้นผู้มีความเพ่งพินิจอยู่เสมอ บำเพ็ญความ
เพียรสมํ่าเสมอ เห็นแจ้งด้วยปัญญาญาณที่สุขุมลุ่มลึก
ยินดีในความสิ้นอุปาทาน พระอริยเจ้าทั้งหลายมี
พระพุทธเจ้าเป็นต้นเรียกเขาว่าสัตบุรุษ
๔. จตุตถวรรค ๓. เทวสัททสูตร
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๓. เทวสัททสูตร
ว่าด้วยโอกาสที่เทวดาปล่อยเสียงด้วยความยินดี
{๒๖๐} [๘๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เสียงเทวดาย่อมกระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกัน ตามกาลสมัย มี ๓ โอกาส ๓ โอกาสคืออะไรบ้าง คือ
๑. ในโอกาสที่อริยสาวกคิดจะปลงผมโกนหนวด ครองผ้าย้อมฝาดออกบวชเป็นบรรพชิต ย่อมมีเสียงเทวดากระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันว่า ‘อริยสาวกองค์นี้คิดจะทำสงครามกับกิเลสมาร’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลายนี้คือเสียงเทวดาที่กระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันตามกาลสมัยโอกาสที่ ๑
๒. ในโอกาสที่อริยสาวกประกอบความเพียรในการเจริญโพธิปักขิยธรรม ๗ ประการ ย่อมมีเสียงเทวดากระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันว่า‘อริยสาวกองคนี้กำลังทำสงครามกับกิเลสมาร’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้คือเสียงเทวดาที่กระจายไปในหมู่เทวดาด้วยกันตามกาลสมัยโอกาสที่ ๒
- ๑โพธิปักขิยธรรม ๗ ประการ หมายถึงหมวดธรรมอันเป็นฝ่ายแห่งการตรัสรู้ ๗ หมวด คือ (๑) สติปัฏฐาน ๔ (๒) สัมมัปปธาน ๔ (๓) อิทธิบาท ๔ (๔) อินทรีย์ ๕ (๕) พละ ๕ (๖) โพชฌงค์ ๗ (๗) อริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งเมื่อนับจำนวนองค์ธรรมก็เท่ากับ โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการนั่นเอง (ขุ.อิติ.อ. ๒๘๗-๒๘๘)
จบ ๒. สักการสูตร