พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๔
๖. อสุภสูตร
เล่ม ๒๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๖๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๔ อสุภสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๔๓–๔๔๔
ปวงชนผู้ปฏิบัติตามอริยมรรคที่พระศาสดาผู้ทรงนำ
เวไนยสัตว์ออกจากภพผู้ยอดเยี่ยมทรงแสดงดีแล้ว เป็น
ผู้ไม่ประมาทในศาสนาของพระสุคฅเจ้า ย่อมทำที่สุด
แห่งทุกข์ในอัตภาพนี้ได้แน่นอน
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๖. อสุภานุปัสสีสูตร
ว่าด้วยการพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งาม
{๒๖๔} [๘๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งามอยู่เถิดจงเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐานให้ดำรงอยู่ในภายใน จงพิจารณาสังขารทั้งปวงให้เห็นเป็นของไม่เที่ยงอยู่เถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อพวกเธอพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งามอยู่ ย่อมละราคานุสัยในของสวยงามเสียได้ เมื่อพวกเธอเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐานให้ดำรงอยู่ในภายในอยู่ ก็จะไม่มีมิจฉาวิตกอันเป็นที่ตั้งแห่งอารมณ์ภายนอก ที่เป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ เมื่อพวกเธอพิจารณาเห็นสังขารทั้งปวงเป็นของไม่เที่ยงอยู่ ย่อมละอวิชชาเสียได้ วิชชาย่อมเกิดขึ้น”
- ๑อานาปานสติ หมายถึงการใช้สติกำหนดลมหายใจเข้า-ออก ซึ่งมี ๑๖ ขั้นตอน (ขุ.อุ.อ.๒๕๑, ขุ.อิติ.อ. ๓๐๓) จัดเข้าในสติปัฏฐาน ๔ ข้อแรก คือ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน {เทียบดู กายานุปัสสนา อานาปานบรรพ ในมหาสติปัฏฐานสูตร ที.ม. (แปล) ๑๐/๓๗๔/๓๔๓-๓๔๔}
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ภิกษุผู้พิจารณาเห็นกายเป็นของไม่งาม ตั้งสติไว้ที่
ลมหายใจเข้าออก มีความเพียรไม่หยุดหย่อน เห็นแจ้ง
นิพพานอันเป็นที่สงบระงับสังขารทั้งปวง
ภิกษุนั้นแลจัดว่าเป็นผู้เห็นโดยชอบ พากเพียรอยู่ ย่อม
หลุดพ้นได้ในเพราะนิพพานอันเป็นที่สงบระงับสังขาร
ทั้งปวงนั้น ภิกษุนั้นแลบรรลุอภิญญา ๖ สงบระงับแล้ว
ก้าวล่วงโยคะ ๔ ได้แล้วชื่อว่าเป็นมุนี
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๗. ธัมมานุธัมมปฏิปันนสูตร
ว่าด้วยผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
{๒๖๕} [๘๖] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมย่อมมีสภาวะสมควรที่จะกล่าวได้ดังนี้ว่า เป็นผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม คือ เมื่อกล่าว
- ๑ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม หมายถึงเป็นผู้ปฏิบัติข้อปฏิบัติอันเป็นส่วนเบื้องต้นมีความบริสุทธิ์แห่งศีลเป็นต้นที่คล้อยตามคือเป็นเหตุให้ลุถึงธรรมระดับสูงคือโลกุตตรธรรม(ที.ปา.อ. ๒๑๘ สํ.นิ.อ. ๓๙, ขุ.อิติ.อ. ๓๐๖)
จบ ๖. อสุภสูตร