arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๕

๔. อัคคิสูตร

เล่ม ๒๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในวรรคที่ ๕มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๕ อัคคิสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๕๗–๔๕๙

หน้า ๔๕๗

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บุคคลผู้มักมาก มีความคับแค้นใจ ตกอยู่ในอำนาจ

ตัณหา ยังดับความเร่าร้อนไม่ได้ ถึงจะติดตามพระ

สัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่ทรงหวั่นไหว ทรงดับความ

เร่าร้อนได้แล้ว เขายังมีความกำหนัดยินดี ย่อมเห็น

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่ทรงมีความกำหนัดยินดีได้

เพียงลาง ๆ เท่านั้น

ส่วนบุคคลผู้เป็นบัณฑิต รู้อริยสัจธรรม ทราบชัด

อริยสัจธรรมแล้ว สงบนิ่งไม่หวั่นไหว เหมือนห้วงน้ำ

ยามลมสงบ

เขาเป็นผู้ไม่หวั่นไหว ดับความเร่าร้อนได้แล้ว ไม่

กำหนัดยินดี ย่อมเห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่ทรง

หวั่นไหว ทรงดับความเร่าร้อนได้แล้ว ไม่ทรงมีความ

กำหนัดยินดี ได้อย่างชัดเจนทีเดียว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๔. อัคคิสูตร

ว่าด้วยไฟ ๓ กอง

{๒๗๓} [๙๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

หน้า ๔๕๘

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฟนี้มี ๓ กอง ไฟ ๓ กองคืออะไรบ้าง คือ

๑.ราคัคคิ ไฟคือราคะ

๒.โทอัคคิ ไฟคือโทสะ

๓.โมหัคคิ ไฟคือโมหะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายไฟมี ๓ กองนี้แล”

ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ไฟคือราคะย่อมแผดเผาหมู่สัตว์ผู้กำหนัดหมกมุ่นอยู่

ในกามทั้งหลาย ไฟคือโทสะย่อมแผดเผาหมู่สัตว์ผู้มีจิต

พยาบาท ชอบฆ่าสัตว์

ส่วนไฟคือโมหะย่อมแผดเผาหมู่สัตว์ผู้ลุ่มหลง ไม่

ฉลาดในอริยธรรม หมู่สัตว์ไม่รู้จักไฟทั้ง ๓ กองนี้จึง

ยินดีในกายของตนอย่างยิ่ง

สัตว์เหล่านั้นย่อมทำให้นรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน อสูร

กาย และเปรตขยายตัวขึ้นเรื่อย ๆ ยังพ้นบ่วงมารไปไม่ได้

เหล่าสัตว์ผู้บำเพ็ญภาวนาทั้งกลางวันเละกลางคืน

ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มือสุภสัญญาอยู่

ทุกเมื่อ ย่อมดับไฟคือราคะได้

เหล่าสัตว์ผู้เป็นยอดคนย่อมดับไฟคือโทสะได้ด้วย

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อสุภสัญญา ความกำหนดหมายความไม่งามแห่งร่างกายเพราะการเจริญอสุภภาวนาโดยการพิจารณาอาการ ๓๒ แห่งร่างกายและโดยการพิจารณาซากศพตามระยะกาลต่าง ๆ มีซากศพที่ พองขึ้นอืดเป็นต้น (ขุ.อิติ.อ. ๓๓๗)
หน้า ๔๕๙

เมตตาภาวนา และดับไฟคือโมหะได้ด้วยปัญญาเป็น

เครื่องทำลายกิเลส

เหล่าสัตว์ผู้มีปัญญารักษาตน ไม่เกียจคร้านทั้งกลาง

วันและกลางคืน ครั้นดับไฟคือราคะเป็นต้นนั้นได้แล้ว

ย่อมดับกิเลสได้หมดสิ้น ล่วงพ้นทุกข์ได้หมดสิ้น

บัณฑิตทั้งหลายผู้เห็นอริยสัจ บรรลุอรหัตมรรค รู้

ความสิ้นทุกข์คือชาติได้ด้วยปัญญาเป็นเครื่องรู้ยิ่ง ย่อม

ไม่กลับมาเกิดอีก

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๕. อุปปริกขสูตร

ว่าด้วยผู้ตัดเครื่องข้องได้ไม่กลับมาเกิดใหม่

{๒๗๔} [๙๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงพิจารณาโดยวิธีที่เมื่อเธอพิจารณาอยู่วิญญาณจิตของเธอจะไม่ฟุ้งซ่าน ไม่ส่ายไปในอารมณ์ภายนอก ไม่ติดอยู่ในอารมณ์ภายใน จะไม่หวาดสะดุ้งเพราะไม่มีความยึดมั่น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้นวิญญาณจิตไม่ฟุ้งซ่าน ไม่ซัดส่ายไปในอารมณ์ภายนอก ไม่ติดอยู่ในอารมณ์ภายใน เมื่อเธอไม่หวาดสะดุ้งเพราะไม่มีความยึดมั่นอยู่ ย่อมจะไม่มีเหตุแห่งทุกข์ คือ ชาติ ชรา และมรณะเกิดขึ้นอีกต่อไป”