arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · จุททสกนิบาต

๒. โคทัตตเถรคาถา

เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๒ ในจุททสกนิบาตมี ๔ ฉบับ

๒. โคทตฺตตฺเถรคาถา

๒. โคทัตตเถรคาถา

ภาษิตของพระโคทัตตเถระ

(พระโคทัตตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา จุททสกนิบาต โคทัตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๖๒–๓๖๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๕๓–๔๕๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ ธุเร ยุตฺโต ธุรสฺสโห

มถิโต อติภาเรน สํยุตฺตํ (๑) นาติวตฺตติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สํยุคํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

โคอาชาไนยดีถูกเทียมที่แอกเกวียน

สามารถนำแอกเกวียนไปได้

ถูกภาระหนักเบียดเบียน

ก็ไม่ยอมสลัดแอกเกวียนที่เทียมไว้ ฉันใด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ ปญฺญาย เย ติตฺตา สมุทฺโท วารินา ยถา

น ปเร อติมญฺญนฺติ อริยธมฺโมว ปาณินํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เหล่าชนที่บริบูรณ์ด้วยปัญญา

เหมือนมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยมด้วยน้ำ

ย่อมไม่ดูหมิ่นชนอื่น ๆ ฉันนั้น

ข้อนี้เป็นดังอริยธรรมของคนทั้งหลาย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กาเล กาลวสมฺปตฺตา ภวาภววสํ คตา

นรา ทุกฺขํ นิคจฺฉนฺติ เต จ (๑) โสจนฺติ มาณวา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. เตธ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นรชนคนหนุ่มทั้งหลายที่ตกอยู่ในอำนาจของกาลเวลา

ไปตามอำนาจของความเจริญและความเสื่อม

ย่อมประสบทุกข์ และย่อมเศร้าโศก

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุนฺนตา สุขธมฺเมน ทุกฺขธมฺเมน โวนตา (๑)

ทฺวเยน พาลา หญฺญนฺติ ยถาภูตํ อทสฺสิโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. โจนตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เหล่าปุถุชนที่ยังโง่เขลา มักไม่เห็นตามความเป็นจริง

พอมีสุขเป็นเหตุก็ฟูขึ้น พอมีทุกข์เป็นเหตุก็ฟุบลง

จึงเดือดร้อนเพราะเหตุ ๒ ประการนี้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เย จ ทุกฺเข สุขมฺหิ จ มชฺเฌ สิพฺพนิมจฺจคู

ฐิตา เต อินฺทขีโลว น เต อุนฺนตโอนตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ส่วนอริยชนทั้งหลายที่ล่วงตัณหา

เป็นเหตุพัวพันในทุกขเวทนา สุขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา

ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวดุจเสาเขื่อน ไม่ฟูขึ้นหรือฟุบลง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เหว ลาเภ นาลาเภ น ยเส น จ กิตฺติยา

น นินฺทายํ ปสํสาย น เต ทุกฺเข สุขมฺหิ จ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ย่อมไม่ติดในลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ

นินทา สรรเสริญ สุขและทุกข์เลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สพฺพตฺถ เต น ลิปฺปนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขเร

สพฺพตฺถ สุขิตา ธีรา สพฺพตฺถ อปราชิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านเหล่านั้นไม่ติดในโลกธรรมทุกประเภท

เหมือนหยาดน้ำไม่ติดบนใบบัว

ธีรชนทั้งหลายประสบสุข ไม่พ่ายแพ้ในที่ทุกแห่ง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธมฺเมน จ อลาโภ โย โย จ ลาโภ อธมฺมิโก

อลาโภ ธมฺมิโก เสยฺโย ยญฺเจ ลาโภ อธมฺมิโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

การไม่ได้ลาภโดยธรรม กับการได้ลาภโดยไม่ชอบธรรม

๒ อย่างนี้ การไม่ได้ลาภแต่ชอบธรรมประเสรฐิกว่า

การได้ลาภโดยไม่ชอบธรรมไม่ประเสริฐเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยโส จ อปฺปพุทฺธีนํ วิญฺญูนํ อยโส จ โย

อยโส จ (๑) เสยฺโย วิญฺญูนํ น ยโส อปฺปพุทฺธินํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ว
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ผู้ไม่มีความรู้ มียศ กับผู้มีความรู้แต่ไม่มียศ

๒ จำพวกนี้ ผู้มีความรู้ แต่ไม่มียศ ประเสริฐกว่า

ผู้ไม่มีความรู้ มียศ ไม่ประเสริฐเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทุมฺเมเธหิ ปสํสา จ วิญฺญูหิ ครหา จ ยา

ครหาว เสยฺโย วิญฺญูหิ ยญฺเจ พาลปฺปสํสนา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

การที่คนพาลสรรเสริญ กับการที่บัณฑิตติเตียน

๒ อย่างนี้ การที่บัณฑิตติเตียนนั่นแหละประเสริฐกว่า

การที่คนพาลสรรเสริญไม่ประเสริฐเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สุขญฺจ กามมยิกํ ทุกฺขญฺจ ปวิเวกิยํ

ปวิเวกทุกฺขํ เสยฺโย (๑) ยญฺเจ กามมยํ สุขํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ปวิเวกิย ทุกฺขํ เสยฺโย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ

กับความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด

๒ อย่างนี้ ความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด ประเสริฐกว่า

ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ ไม่ประเสริฐเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ชีวิตญฺจ อธมฺเมน ธมฺเมน มรณญฺจ ยํ

มรณํ ธมฺมิกํ เสยฺโย ยญฺเจ ชีเว อธมฺมิกํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม กับความตายโดยชอบธรรม

๒ อย่างนี้ ความตายโดยชอบธรรมประเสริฐกว่า

ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม ไม่ประเสริฐเลย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กามโกธปฺปหีนา (๑) เย สนฺตจิตฺตา ภวาภเว

จรนฺติ โลเก อสิตา นตฺถิ เตสํ ปิยาปิยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. กามโกปปฺปหีนา เย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านเหล่าใดละความยินดี ยินร้ายได้

มีจิตสงบ เที่ยวไปในภพน้อยภพใหญ่ ไม่ติดอยู่ในโลก

ท่านเหล่านั้นไม่มีความรักหรือความชัง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ภาวยิตฺวาน โพชฺฌงฺเค อินฺทฺริยานิ พลานิ จ

ปปฺปุยฺย ปรมํ สนฺตึ ปรินิพฺพนฺติ อนาสวาติ.

โคทตฺโต เถโร. จุทฺทสกนิปาโต นิฏฺฐิโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เจริญโพชฌงค์ ๗ อินทรีย์ ๕ และพละ ๕

บรรลุความสงบอย่างยิ่ง ไม่มีอาสวะ ย่อมปรินิพพาน

จุททสกนิบาต จบ

รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ

พระเถระ ๒ รูปนี้ มีฤทธิ์มาก คือ

๑. พระขทิรวนิยเรวตเถระ ๒. พระโคทัตตเถระ

ในจุททสกนิบาตนี้ มี ๒๘ คาถา ฉะนี้แล