arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ทิฏฐิสังยุต · ทุติยเปยยาล

๑๘. เนวโหตินนโหติตถาคตสูตร

เล่ม ๑๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๔๗–๔๔๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในทุติยเปยยาลมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ทิฏฐิสังยุต ทุติยเปยยาล เนวโหตินนโหติตถาคตสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๗)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๗ หน้า ๓๑๐–๓๑๒

หน้า ๓๑๐

"ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล เมื่อทุกข์มีอยู่ เพราะ

ถือมั่นทุกข์ เพราะยึดมั่นทุกข์ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘ลมย่อมไม่พัด ...

ตั้งอยู่มั่นคงดุจเสาระเนียด’

เวทนา... สัญญา... สังขาร... วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”

“เป็นทุกข์ พระพุทธ เจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘ลมย่อมไม่พัด … ตั้งอยู่มั่นคงดุจเสาระเนียด’ ดังนี้ได้ไหม”

“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล เมื่อทุกข์มีอยู่ เพราะถือ

มั่นทุกข์ เพราะยึดมั่นทุกข์ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘ลมย่อมไม่พัด แม่นํ้าย่อมไม่ไหล สตรีมีครรภ์ย่อมไม่คลอด ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ย่อมไม่ขึ้นหรือไม่ตก ตั้งอยู่มั่นคงดุจเสาระเนียด’ ดังนี้”

[๒๒๕-๒๔๐]สูตรที่ ๒ ถึงสูตรที่ ๑๗ พึงขยายความเหมือนใน

โสดาปัตติวรรค (ข้อ ๒๐๖-๒๒๒)

๑๘. เนวโหตินนโหติตถาคโตสูตร

ว่าด้วยความเห็นว่าสัตว์ตายไปเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่

{๔๔๗} [๒๔๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

หน้า ๓๑๑

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรหนอ

มีอยู่ เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’ ดังนี้”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของ

พวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อรูปมีอยู่ เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป

จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’ เมื่อเวทนามีอยู่ ... เมื่อสัญญามีอยู่... เมื่อสังขารมีอยู่ ... เมื่อวิญญาณมีอยู่ เพราะถือมั่นวิญญาณ เพราะยึดมั่นวิญญาณ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’

{๔๔๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”

“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่

ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป จะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’ ดังนี้ได้ไหม”

“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล เมื่อทุกข์มีอยู่ เพราะ

ถือมั่นทุกข์ เพราะยึดมั่นทุกข์ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’

เวทนา... สัญญา... สังขาร... วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง

“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

หน้า ๓๑๒

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”

“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่

ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’ ดังนี้ได้ไหม”

“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แลเมื่อทุกข์มีอยู่ เพราะ

ถือมั่นทุกข์ เพราะยึดมั่นทุกข์ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่’ ดังนี้”

๑๙. รูปีอัตตาสูตร

ว่าด้วยอัตตาที่มีรูป

{๔๔๙} [๒๔๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรหนอ

มีอยู่ เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘อัตตาที่มีรูปหลังจากตายไปย่อมไม่สลายไป’ ดังนี้”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของ

พวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อรูปมีอยู่ เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป

จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘อัตตาที่มีรูปหลังจากตายไปย่อมไม่สลายไป’ เมื่อเวทนามีอยู่… เมื่อสัญญามีอยู่… เมื่อสังขารทั้งหลายมีอยู่… เมื่อวิญญาณมีอยู่เพราะถือมั่นวิญญาณ เพราะยึดมั่นวิญญาณ จึงมีทิฎฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า

‘อัตตาที่มีรูปหลังจากตายไปย่อมไม่สลายไป’