พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อภิสมัยสังยุตต์ · คหบดีวรรค
๒. ปัญจเวรภยสูตร ที่ ๒
เล่ม ๑๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๖–๑๖๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในคหบดีวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อภิสมัยสังยุตต์ คหบดีวรรค ปัญจเวรภยสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๑๐๑–๑๐๓
สังขารดับ วิญญาณจึงดับ ... เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนั่นย่อมดับ
ด้วยอาการอย่างนี้
ญายธรรมอันประเสริฐนี้อันอริยสาวกนั้นเห็นดีแล้วแทงตลอดดีแล้วด้วย
ปัญญา
{๑๕๕} เมื่อใดแล อริยสาวกมีภัยเวร ๕ ประการเหล่านี้สงบแล้ว เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแสนิพพาน ๔ อย่างเหล่านี้ และเห็นแจ้งแทงตลอดดีแล้วซึ่งญายธรรมอันประเสริฐด้วยปัญญา เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อจำนงอยู่ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานสิ้นแล้ว มีปิตติวิสัยสิ้นแล้ว มีอบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบันผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า” (๑)
ทุติยปัญจเวรภยสูตร
ว่าด้วยภัยเวร ๕ ประการ สูตรที่ ๒
{๑๕๖} [๔๒] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี...
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล
อริยสาวกมีภัยเวร ๕ ประการสงบแล้ว เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแส ๔ อย่าง และเห็นดีแล้วแทงตลอดดีแล้วด้วยปัญญาซึ่งญายธรรมอย่างประเสริฐ เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อจำนงอยู่ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานสิ้นแล้วมีปิตติวิสัยสิ้นแล้ว มีอบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบันผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า,
{๑๕๗}ภัยเวร ๕ ประการสงบเป็นไฉน คือ
(๑) บุคคลผู้ชอบฆ่าสัตว์ย่อมประสบภัยเวรอันใดซึ่งจะให้ผลในชาตินี้
บ้าง ในชาติหน้าบ้าง ย่อมเสวยทุกข์โทมนัสทางใจบ้าง เพราะ ปาณาติบาตเป็นเหตุภัยเวรอันนั้นของอริยสาวกผู้เว้นขาดจาก ปาณาติบาตสงบแล้ว ด้วยอาการอย่างนี้
(๒) บุคคลผู้ชอบลักทรัพย์ ...
(๓) บุคคลผู้ชอบประพฤติผิดในกาม ..
(๔) บุคคลผู้ชอบพูดเท็จ ...
(๕) บุคคลผู้ตั้งอยู่ในความประมาทเพราะดื่มน้ำเมาคือสุราและเมรัย
ย่อมประสบภัยเวรอันใด...
ภัยเวรทั้ง ๕ ประการที่สงบแล้วอย่างนี้แล
{๑๕๘}อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแส ๔อย่างเป็นไฉน คือ
(๑) อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประกอบด้วยความเสื่อมใสอันไม่หวั่น
ไหวในพระพุทธเจ้า...
(๒) อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยความเสื่อมใสอันไม่หวั่นไหวใน
พระธรรม...
(๓) อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยความเสื่อมใสอันไม่หวั่นไหวใน
พระสงฆ์ ...
(๔) อริยสาวกย่อมมีศีลที่พระอริยเจ้าปรารถนา...
อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแส ๔อย่างนี้แล
{๑๕๙}ก็ญายธรรมอันประเสริฐอันอริยสาวกเห็นดีแล้วแทงตลอดดีแล้ว
ด้วยปัญญาเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ทำไว้ในใจโดยแยบคายซึ่งปฏิจจสมุปบาทเป็นอย่างดี ...
ญายธรรมอันประเสริฐนี้อันอริยสาวกนั้นเห็นดีแล้วแทงตลอดดีแล้วด้วย
ปัญญา
{๑๖๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล อริยสาวกมีภัยเวร ๕ ประการเหล่านี้สงบแล้ว เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแส ๔ อย่างเหล่านี้ และเห็นดีแล้วแทงตลอดดีแล้วด้วยปัญญาซึ่งญายธรรมอย่างประเสริฐนี้เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อจำนงอยู่ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์เดรัจฉานสิ้นแล้ว มีปิตติวิสัยสิ้นแล้ว มีอบายทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบันผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า” (๒)
๓. ทุกขสูตร
ว่าด้วยเหตุเกิดแห่งทุกข์และความดับแห่งทุกข์
{๑๖๑}[๔๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี...
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงเหตุเกิดแห่งทุกข์และความดับแห่งทุกข์ เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
{๑๖๒}“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความเกิดขึ้นแห่งทุกข์เป็นไฉน คือ เพราะอาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณ ความประชุมกันแห่งธรรม ๓ ประการเป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัยจึงเกิดเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัยจึงเกิดตัณหา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้แลเป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์
เพรฺาะอาศัยหูและเสียง จึงเกิดโสตวิญญาณ ...
เพราะอาศัยจมูกและกลิ่น ....
เพราะอาศัยลิ้นและรส ...
จบ ๒. ปัญจเวรภยสูตร ที่ ๒