arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ลาภสักการสังยุตต์ · ทุติยวรรค

๓. สุวัณณนิกขสูตร

เล่ม ๑๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๖๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๓ ในทุติยวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ลาภสักการสังยุตต์ ทุติยวรรค สุวัณณนิกขสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๕๗–๖๖๑

หน้า ๖๕๗

อรรถกถารูปิยปาติสูตร

รูปิยปาติสูตรที่ ๒ ง่ายทั้งนั้นแล.

จบอรรถกถารูปิยปาติสูตร

๓. สุวัณณนิกขสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

[๕๖๔] . . . ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้วย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งทองคำเป็นเหตุ. . .

จบสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓

อรรถกถาสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น

พึงทราบวินิจฉัยในสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น.

บทว่า สุวณฺณนิกฺขสฺส คือแท่งทองแท่งหนึ่ง. บทว่า สิงฺคินิกฺขสฺสคือแท่งทองสิงคี. บทว่า ปฐวิยา คือแผ่นดินใหญ่ภายในจักรวาล.

บทว่า อานิสกิญฺจิกฺขเหตุ ได้แก่เพราะเหตุแห่งอามิสเล็กน้อยเท่านั้น คือแม้โดยที่สุดรำข้าวกำหนึ่ง. บทว่า ชีวิตเหตุ ความว่าเมื่อถูกโจรในดงจับปลงชีวิต เพราะเหตุแห่งชีวิตนั้น. บทว่า ชนปทกลฺยาณิยา คือหญิงงามเลิศในชนบท.

จบอรรถกถาสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น

หน้า ๖๕๘

๔. สุวัณณนิกขสตสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแห่งแท่งทองคำเป็นเหตุ. . .

จบสุวัณณนิกขสตสูตรที่ ๔

๕. สิงคินิกขสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งทองสิงคิเป็นเหตุ. . .

จบสิงคินิกขสูตรที่ ๕

๖. สิงคินิกขสตสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแห่งแท่งทองสิงคิเป็นเหตุ. . .

จบสิงคินิกขตสูตรที่ ๖

หน้า ๖๕๙

๗. ปฐวีสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแผ่นดินที่เต็มด้วยทองเป็นเหตุ. . .

จบปฐวีสูตรที่ ๗

๘. อามิสกิญจิกขสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเห็นแก่ของกำนัลเพียงเล็กน้อยเป็นเหตุ. . .

จบอามิสกิญจิกขสูตรที่ ๘

๙. ชีวิตสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . . ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุแห่งชีวิตเป็นเหตุ. . .

จบชีวิตสูตรที่ ๙

หน้า ๖๖๐

๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะ

. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะนางงามประจำชนบทเป็นเหตุ ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสา แต่สมัยต่อมา เราเห็นเจาถูกลาภสักการะและความสรรเสริญครอบงำย่ำยีจิตแล้ว ก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯ ล ฯ อย่างนี้แลเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบชนปทกัลยาณีสูตรที่ ๑๐

จบทุติยวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สุวัณณปาติสูตร ๒. รูปิยปาติสูตร

๓. สุวัณณนิกขสูตร ๔. สุวัณณนิกขสตสูตร๕. สิงคินิกขสูตร ๖. สิงคินิกขสตสูตร๗. ปฐวีสูตร ๘. อามิสกิญจิกขสูตร๙. ชีวิตสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร.

อรรถกถาสูตรที่ ๔ เป็นต้น

สุวัณณนิกขสตสูตรที่ ๔ เป็นต้น ไม่มีอรรถกถาอธิบาย.

จบอรรถกถาทุติยวรรคที่ ๒

หน้า ๖๖๑

ตติยวรรคที่ ๓

๑. มาตุคามสูตร

ว่าด้วยมาตุคามเป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรม

[๕๖๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า. . . ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า.

[๕๖๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุตามคนเดียวย่อมไม่อาจย่ำยีจิตของภิกษุรูปหนึ่งได้ แต่ลาภสักการะและความสรรเสริญย่อมอาจย่ำยีจิตได้ฯ ล ฯ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณฯ ล ฯ อย่างนี้แล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบมาตุคามสูตรที่ ๑

ตติยวรรคที่ ๓

อรรถกถามาตุคามสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในมาตุคามสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓ ดังต่อไปนี้.

บทว่า น ตสฺส ภิกฺขเว มาตุคาโม ความว่า ลาภสักการะและ