พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ลาภสักการสังยุตต์ · ทุติยวรรค
๓. สุวัณณนิกขสูตร
เล่ม ๑๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๖๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๓ ในทุติยวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ลาภสักการสังยุตต์ ทุติยวรรค สุวัณณนิกขสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๕๗–๖๖๑
อรรถกถารูปิยปาติสูตร
รูปิยปาติสูตรที่ ๒ ง่ายทั้งนั้นแล.
จบอรรถกถารูปิยปาติสูตร
๓. สุวัณณนิกขสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
[๕๖๔] . . . ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้วย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งทองคำเป็นเหตุ. . .
จบสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓
อรรถกถาสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น
พึงทราบวินิจฉัยในสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น.
บทว่า สุวณฺณนิกฺขสฺส คือแท่งทองแท่งหนึ่ง. บทว่า สิงฺคินิกฺขสฺสคือแท่งทองสิงคี. บทว่า ปฐวิยา คือแผ่นดินใหญ่ภายในจักรวาล.
บทว่า อานิสกิญฺจิกฺขเหตุ ได้แก่เพราะเหตุแห่งอามิสเล็กน้อยเท่านั้น คือแม้โดยที่สุดรำข้าวกำหนึ่ง. บทว่า ชีวิตเหตุ ความว่าเมื่อถูกโจรในดงจับปลงชีวิต เพราะเหตุแห่งชีวิตนั้น. บทว่า ชนปทกลฺยาณิยา คือหญิงงามเลิศในชนบท.
จบอรรถกถาสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น
๔. สุวัณณนิกขสตสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแห่งแท่งทองคำเป็นเหตุ. . .
จบสุวัณณนิกขสตสูตรที่ ๔
๕. สิงคินิกขสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งทองสิงคิเป็นเหตุ. . .
จบสิงคินิกขสูตรที่ ๕
๖. สิงคินิกขสตสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแห่งแท่งทองสิงคิเป็นเหตุ. . .
จบสิงคินิกขตสูตรที่ ๖
๗. ปฐวีสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแผ่นดินที่เต็มด้วยทองเป็นเหตุ. . .
จบปฐวีสูตรที่ ๗
๘. อามิสกิญจิกขสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเห็นแก่ของกำนัลเพียงเล็กน้อยเป็นเหตุ. . .
จบอามิสกิญจิกขสูตรที่ ๘
๙. ชีวิตสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . . ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุแห่งชีวิตเป็นเหตุ. . .
จบชีวิตสูตรที่ ๙
๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะ
. . .ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะนางงามประจำชนบทเป็นเหตุ ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสา แต่สมัยต่อมา เราเห็นเจาถูกลาภสักการะและความสรรเสริญครอบงำย่ำยีจิตแล้ว ก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯ ล ฯ อย่างนี้แลเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.
จบชนปทกัลยาณีสูตรที่ ๑๐
จบทุติยวรรคที่ ๒
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สุวัณณปาติสูตร ๒. รูปิยปาติสูตร
๓. สุวัณณนิกขสูตร ๔. สุวัณณนิกขสตสูตร๕. สิงคินิกขสูตร ๖. สิงคินิกขสตสูตร๗. ปฐวีสูตร ๘. อามิสกิญจิกขสูตร๙. ชีวิตสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร.
อรรถกถาสูตรที่ ๔ เป็นต้น
สุวัณณนิกขสตสูตรที่ ๔ เป็นต้น ไม่มีอรรถกถาอธิบาย.
จบอรรถกถาทุติยวรรคที่ ๒
ตติยวรรคที่ ๓
๑. มาตุคามสูตร
ว่าด้วยมาตุคามเป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรม
[๕๖๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า. . . ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า.
[๕๖๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุตามคนเดียวย่อมไม่อาจย่ำยีจิตของภิกษุรูปหนึ่งได้ แต่ลาภสักการะและความสรรเสริญย่อมอาจย่ำยีจิตได้ฯ ล ฯ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณฯ ล ฯ อย่างนี้แล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.
จบมาตุคามสูตรที่ ๑
ตติยวรรคที่ ๓
อรรถกถามาตุคามสูตรที่ ๑
พึงทราบวินิจฉัยในมาตุคามสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓ ดังต่อไปนี้.
บทว่า น ตสฺส ภิกฺขเว มาตุคาโม ความว่า ลาภสักการะและ
จบ ๓. สุวัณณนิกขสูตร