arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ธาตุสังยุตต์ · นานัตตวรรค

๖. พาหิรธาตุสูตร

เล่ม ๑๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในนานัตตวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ธาตุสังยุตต์ นานัตตวรรค พาหิรธาตุสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๑๙๔–๑๙๕

หน้า ๑๙๔

แห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้ ก็ความต่างกัน

แห่งธาตุเป็นไฉน คือ จักขุธาตุ... มโนธาตุ นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ

{๓๔๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ แต่ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนาหามิได้ และความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้ เป็นไฉน

คือ จักขุสัมผัสเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุธาตุ จักขุสัมผัสสชาเวทนา

เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุสัมผัส แต่จักขุสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักขุ

สัมผัสสชาเวทนาหามิได้ และจักขุธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักขุสัมผัสหามิได้ ...

มโนสัมผัสเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยมโนธาตุ มโนสัมผัสสชาเวทนาเกิดขึ้นได้

เพราะอาศัยมโนสัมผัส แต่มโนสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนสัมผัสสชา

เวทนาหามิได้ และมโนธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนสัมผัสหามิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ แต่ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนาหามิได้และความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้อย่างนี้แล (๕)

๖. พาหิรธาตุนานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งธาตุภายนอก

{๓๔๓}[๙๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้ตรัสว่า “ดูก่อน

ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความต่างกันแห่งธาตุแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลาย

หน้า ๑๙๕

จงตั้งใจฟัง ... ก็ความต่างกันแห่งธาตุเป็นไฉน คือ รูปธาตุ สัททธาตุคันธธาตุ รสธาตุ โผฏฐัพพธาตุ ธัมมธาตุ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ” (๖)

๗. สัญญานานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งสัญญา

{๓๔๔}[๙๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกัน

แห่งสัญญา๑เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่ง

สังกัปปะ เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญา ความต่างกันแห่ง

ฉันทะ เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสังกัปปะ ความต่างกันแห่ง

ปริฬาหะ เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะ ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะ ความต่างกันแห่งธาตุ เป็นไฉน คือ รูปธาตุ ... ธัมมธาตุ นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ

{๓๔๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความ

ต่างกันแห่งสัญญา ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่าง

กันแห่งสังกัปปะ ความต่างกันแห่งปริฬาหะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะ ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะ เป็นไฉน

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สัญญา ความกำหนดหมาย สังกัปปะ ความดำริ ฉันทะ ความพอใจ ปริหาหะ ความเร่าร้อน ปริเยสนา การแสวงหา