พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อนมตัคคสังยุตต์ · ปฐมวรรค
๖. สาสปสูตร
เล่ม ๑๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๓๑–๔๓๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในปฐมวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อนมตัคคสังยุตต์ ปฐมวรรค สาสปสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๒๔๗–๒๔๘
๖. สาสปสูตร
ว่าด้วยกำหนดอายุกัปด้วยการเปรียบกับเมล็ดผักกาด
{๔๓๑}[๑๒๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...
ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ
ภิกษุรูปนั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
กัปหนึ่งยาวนานเพียงไรเล่าหนอ,’
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งนานนัก มิใช่
ง่ายเลยที่จะนับกัปนั้นว่า มีเท่านี้ปี ... หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ปี”
“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
{๔๓๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุ” แล้วจึงตรัสต่อ
ไปว่า “ดูก่อนภิกษุ เปรียบเหมือนมีนครที่สร้างด้วยเหล็ก ยาวโยชน์หนึ่ง
กว้างโยชน์หนึ่ง สูงโยชน์หนึ่ง เต็มด้วยเมล็ดผักกาด มีเมล็ดผักกาดรวมกันเป็นกลุ่มก้อน บุรุษพึงหยิบเอาเมล็ดผักกาดออกจากนครนั้น ๑๐๐ ปีต่อเมล็ดเมล็ดผักกาดกองใหญ่นั้นจะยังสิ้นไปหมดไปเพราะความพยายามนี้เร็วกว่าแลส่วนกัปหนึ่งหาได้หมดไปสิ้นไปเร็วอย่างนั้นไม่ ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งยาวนาน
อย่างนี้แล บรรดากัปที่ยาวนานอย่างนี้ เธอทั้งหลายท่องเที่ยวไปแล้วมิใช่ ๑
กัป มิใช่ ๑๐๐ กัป มิใช่ ๑,๐๐๐ กัป มิใช่ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไรเพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย เพียงพอที่จะคลายกำหนัดเพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๖)
๗. สาวกสูตร
ว่าด้วยกำหนดจำนวนกัปด้วยอุปมาถึงสาวก
{๔๓๓}[๑๓๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี...
ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ...
ภิกษุเหล่านั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปทั้งหลายที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากเท่าไรหนอ
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กัปทั้งหลายที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากนัก มิใช่ง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า มีเท่านี้กัป มีเท่านี้
๑๐๐ กัป มีเท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป”
“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
{๔๓๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุทั้งหลาย”แล้ว
ตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสาวก ๔ รูปในศาสนานี้เป็นผู้มีอายุ ๑๐๐ปี มีชีวิต ๑๐๐ ปี หากว่าท่านเหล่านั้นพึงระลึกถอยหลังไปได้วันละ ๑๐๐,๐๐๐ กัปกัปที่ท่านเหล่านั้นยังระลึกไปไม่ถึงพึงยังมีอยู่อีก สาวก ๔รูปของเราผู้มีอายุ ๑๐๐ปี มีชีวิต ๑๐๐ ปี พึงทำกาละเมื่ออายุรูปละ ๑๐๐ ปี โดยแท้แล กัปที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากอย่างนี้แล มิใช่ง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า มีเท่านี้กัปมีเท่านี้ ๑๐๐ กัป มีเท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไร ... เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ...
เพียงพอจะหลุดพ้นในสังขารทั้งหลายกัน” (๗)
จบ ๖. สาสปสูตร