พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อินทริยสังยุต · ชราวรรค
ปิณโฑลภารทวาชสูตร
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๐๓–๑๐๐๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในชราวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อินทริยสังยุต ชราวรรค ปิณโฑลภารทวาชสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๓๔๘–๓๔๙
อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้
{๑๐๐๑} อินทรีย์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ ประการนี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว {๑๐๐๒} ภิกษุผู้เป็นขีณาสพจึงพยากรณ์อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๙. ปิณโฑลภารทวาชสูตร
ว่าด้วยอินทรีย์ ๓
{๑๐๐๓} [๕๑๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ก็สมัยนั้นแล ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะได้พยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
{๑๐๐๔} ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
{๑๐๐๕} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะเห็นอำนาจประโยชน์อะไรหนอแลจึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
{๑๐๐๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๓ ประการอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะ จึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’
{๑๐๐๗} อินทรีย์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๓ ประการนี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว {๑๐๐๘} ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะจึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’{๑๐๐๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อินทรีย์ ๓ ประการนี้มีอะไรเป็นที่สุด มีความสิ้นไปเป็นที่สุด มีความสิ้นไปแห่งอะไรเป็นที่สุด มีความสิ้นไปแห่งชาติ ชรา และมรณะเป็นที่สุด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะเห็นว่า ‘มีความสิ้นไปแห่งชาติ ชรา และมรณะ’ ดังนี้แลจึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๑๐. สัทธาสูตร
ว่าด้วยศรัทธาของพระอริยสาวก
{๑๐๑๐} [๕๒๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิคมของชาวอังคะชื่ออาปณนิคม ในแคว้นอังคะ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนสารีบุตร อริยสาวกผู้ใดถึงโดยส่วนเดียว เลื่อมใสยิ่งในตถาคต อริยสาวกผู้นั้นไม่พึงเคลือบแคลงหรือสงสัยในตถาคตหรือในคำสอนของตถาคต”
จบ ปิณโฑลภารทวาชสูตร