พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สัจจสังยุต · ธัมมจักกัปปวัตตนวรรค
สังกาสนสูตร
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๙๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในธัมมจักกัปปวัตตนวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต ธัมมจักกัปปวัตตนวรรค สังกาสนสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๖๑๙–๖๒๐
๘. วิชชาสูตร
ว่าด้วยวิชชา
{๑๖๙๕} [๑๐๘๘] ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘วิชชา วิชชา’ ดังนี้ วิชชาคืออะไร ก็บุคคลชื่อว่าผู้ถึงวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ความรู้ในทุกข์ ความรู้ในเหตุให้ทุกข์เกิด ความรู้ในความดับแห่งทุกข์ ความรู้ในทางที่ให้ถึงความดับทุกข์ นี้เรียกว่าวิชชา ก็บุคคลชื่อว่าผู้ถึงวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ดูก่อนภิกษุ เพราะฉะนั้นแล เธอพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
๙. สังกาสนสูตร
ว่าด้วยบัญญัติแห่งอริยสัจ ๔
{๑๖๙๖} [๑๐๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราบัญญัติว่า ‘นี้เป็นทุกขอริยสัจ’ อักขระ พยัญชนะ วิภัตติ (หลักการแจกจำแนก) ในการบัญญัติทุกขอริยสัจนั้นว่า ‘นี้เป็นทุกขอริยสัจ แม้เพราะเหตุนี้ ๆ’ หาประมาณมิได้ เราบัญญัติว่า ‘นี้เป็นทุกขสมุทยอริยสัจ ... นี้เป็นทุกขนิโรธอริยสัจ ... นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ’ อักขระ พยัญชนะ วิภัตติในการบัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนั้นว่า ‘นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ แม้เพราะเหตุนี้ ๆ’ หาประมาณมิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
๑๐. ตถสูตร
ว่าด้วยของจริงแท้ ๔ อย่าง
{๑๖๙๗} [๑๐๙๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่ง ๔ อย่างนี้เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น สิ่ง ๔ อย่างคืออะไรบ้าง คือ สิ่งนี้ว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
จบ ธัมมจักกัปปวัตตนวรรคที่ ๒
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ธัมมจักกัปปวัตนสูตร ๒. ตถาคตสูตร
๓. ขันธสูตร ๔. อัชฌัตติกายตนสูตร
๕. ปฐมธารณสูตร ๖. ทุติยธารณสูตร
๗. อวิชชาสูตร ๘. วิชชาสูตร
๙. สังกาสนสูตร ๑๐. ตถสูตร
จบ สังกาสนสูตร