พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มัคคสังยุต · ปฏิปัตติวรรค
สามัญญสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙–๑๐๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในปฏิปัตติวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค มัคคสังยุต ปฏิปัตติวรรค สามัญญสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๓๒–๓๓
พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า
“ในหมู่มนุษย์ ชนที่ไปถึงฝั่งนิพพานได้มีน้อย ส่วน {๙๘} หมู่สัตว์นอกนี้เลาะไปตามริมฝั่งเท่านั้น
ก็เหล่าชนที่ประพฤติตามธรรมในธรรมที่พระสุคตเจ้าตรัสไว้แล้วโดยชอบ จักข้ามบ่วงมฤตยูที่ข้ามได้ยากไปถึงฝั่งได้
บัณฑิตพึงละอกุศลธรรม ออกจากอาลัย อาศัยธรรมอันไม่มีอาลัย แล้วเจริญกุศลธรรม
บัณฑิตพึงปรารถนาความยินดียิ่งในวิเวกซึ่งเป็นที่ที่ยินดีได้ยาก ละกามทั้งหลายเสียแล้ว เป็นผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล พึงชำระตนให้ผ่องแผ้วจากเครื่องเศร้าหมองจิตเหล่าชนที่อบรมจิตด้วยดีโดยชอบในองค์ธรรมสามัคคีเครื่องตรัสรู้ และเหล่าชนที่ไม่ยึดมั่นถือมั่น ยินดีแล้วในการสละคืนความยึดมั่นถือมั่น สิ้นอาสวะแล้ว มีความรุ่งเรือง เป็นผู้ปรินิพพานแล้วในโลก”
๕. ปฐมสามัญญสูตร
ว่าด้วยสามัญญะและสามัญญผล
{๙๙} [๓๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสามัญญะและสามัญญผลแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๐๐} ก็สามัญญะเป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้เรียกว่าสามัญญะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๐๑} ก็สามัญญผลเป็นไฉน คือ โสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตตผล นี้เรียกว่าสามัญญผล”
๖. ทุติยสามัญญสูตร
ว่าด้วยสามัญญะและประโยชน์แหงสามัญญะ
{๑๐๒} [๓๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสามัญญะและประโยชน์แห่งสามัญญะ แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๐๓} ก็สามัญญะเป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้เรียกว่าสามัญญะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๐๔} ก็ประโยชน์แห่งสามัญญะเป็นไฉน คือ ควาสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้เรียกว่าประโยชน์แห่งสามัญญะ”
๗. ปฐมพรหมัญญสูตร
ว่าด้วยพรหมัญญะและพรหมัญญผล
{๑๐๕} [๓๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงพรหมัญญะ และพรหมัญญผลแก่เธอทัง<*>หลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น
- ๑สามัญญะ คุณธรรมเครื่องเป็นสมณะ ประโยชน์แห่งสามัญญะ ได้แก่ พระนิพพาน เพราะเป็นภาวะที่บุคคลสามารถเข้าถึงได้ด้วยสามัญญะ (สํ.ม.อ. ๑๙๖)
- ทั้ง - ผู้รวบรวม
จบ สามัญญสูตร ที่ ๑