arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สัจจสังยุต · ปปาตวรรค

ปริฬาหสูตร

เล่ม ๑๙

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๓๑–๑๗๓๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในปปาตวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต ปปาตวรรค ปริฬาหสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๖๔๑–๖๔๒

หน้า ๖๔๑

๓. มหาปริฬาหสูตร

ว่าด้วยความร้อนแรงที่มากกว่านรก

{๑๗๓๑} [๑๑๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีนรกที่ชื่อว่ามีความร้อนมากอยู่ ในนรกนั้นยังเห็นรูปอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยนัยน์ตาได้ แต่ก็เห็นได้แต่รูปที่ไม่น่าปรารถนาอย่างเดียว ไม่เห็นรูปที่น่าปรารถนา เห็นได้แต่รูปที่ไม่น่าใคร่อย่างเดียว ไม่เห็นรูปที่น่าใคร่ เห็นได้แต่รูปที่ไม่น่าชอบใจอย่างเดียว ไม่เห็นรูปที่น่าชอบใจ ได้ฟังเสียงอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยโสตะได้ ... ได้สูดดมกลิ่นอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยฆานะได้.... ได้ลิ้มรสอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยชิวหาได้... ได้ถูกต้องโผฏฐัพพะอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยกายได้... ได้รู้แจ้งธรรมารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งด้วยมโนได้ แต่รู้แจ้งได้แต่ธรรมารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนาอย่างเดียว ไม่รู้แจ้งธรรมารมณ์ที่น่าปรารถนา รู้แจ้งได้แต่ธรรมารมณ์ที่ไม่น่าใคร่อย่างเดียว ไม่รู้แจ้งธรรมารมณ์ที่น่าใคร่ รู้แจ้งได้แต่ธรรมารมณ์ที่ไม่น่าพอใจอย่างเดียว ไม่รู้แจ้งธรรมารมณ์ที่น่าพอใจ”{๑๗๓๒} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ร้อนแรงมากแท้ ร้อนแรงมากดีแท้ ความร้อนแรงอื่นที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความร้อนแรงนี้มีไหม พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ความร้อนแรงอื่นที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความร้อนแรงนี้มีอยู่”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ความร้อนแรงอื่นที่มากกว่าและน่ากลัวกว่าความร้อนแรงนี้เป็นไฉน”

{๑๗๓๓} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะ

หน้า ๖๔๒

หรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมยินดีในสังขารทั้งหลายซึ่งเป็นไปเพื่อความเกิด... ครั้นยินดีแล้ว ย่อมปรุงแต่ง ... ครั้นปรุงแต่งแล้ว ย่อมเร่าร้อนด้วยความเร่าร้อนเพราะความเกิดบ้าง ความแก่บ้าง ความตายบ้าง ความเศร้าโศก ความร่ำไร ความทุกข์ ความโทมนัส และความคับแค้นใจบ้าง เรากล่าวว่าสมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่พ้นไปจากความเกิด ... ความคับแค้นใจย่อมไม่พ้นไปจากทุกข์ได้

{๑๗๓๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่ยินดีในสังขารทั้งหลายซึ่งเป็นไปเพื่อความเกิด... ครั้นไม่ยินดี ย่อมไม่ปรุงแต่ง ครั้นไม่ปรุงแต่ง ย่อมไม่เร่าร้อนด้วยความเร่าร้อนเพราะความเกิด ... และความคับแค้นใจ เรากล่าวว่าสมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมพ้นจากความเกิด ... ความคับแค้นใจ ย่อมพ้นจากทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๔. กูฏาคารสูตร

ว่าด้วยการตรัสรู้อริยสัจอุปมาเหมือนสร้างเรือนยอด

{๑๗๓๕} [๑๑๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ถึงเราจะไม่ได้ตรัสรู้ทุกขอริยสัจตามความเป็นจริง ... ไม่ไค้ตรัสรู้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจตามความเป็นจริง ก็จักทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบได้’ ดังนี้ ข้อนั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ เปรียบเหมือนผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ถึงเราจะไม่ได้ทำเรือนชั้นล่างแห่งเรือนยอด ก็จักยกเรือนชั้นบนได้’ ดังนี้ ข้อนั้นมิใช่ฐานะที่จะมีได้ ฉันใด ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ถึงเราจะไม่ได้ตรัสรู้ทุกขอริยสัจตามความเป็นจริง ... ไม่ได้ตรัสรู้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจตามความ