พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สัจจสังยุต · สมาธิวรรค
สมณพราหมณสูตร ที่ ๒
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๕๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในสมาธิวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต สมาธิวรรค สมณพราหมณสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๖๐๒–๖๐๓
ที่จักรู้ตามความเป็นจริง ทั้งหมดนั้นก็จักรู้ซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบันกาล ที่ย่อมรู้ตามความเป็นจริง ทั้งหมดนั้นย่อมรู้ซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง
อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ ทุกขอริยสัจ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ในอนาคตกาล ในปัจจุบันกาลที่รู้ตามความเป็นจริง ทั้งหมดนั้นก็รู้แล้ว จักรู้ย่อมรู้ซึ่งอริยสัจ ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
๖. ทุติยสมณพราหมณสูตร
ว่าด้วยสมณพราหมณ์ประกาศอริยสัจ ๔ ที่ตนรู้
{๑๖๕๙} [๑๐๗๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาลที่ประกาศแล้วว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วตามความเป็นจริงทั้งหมดนั้นก็ประกาศแล้วว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาลที่จักประกาศว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วตามความเป็นจริง ทั้งหมดนั้นก็จักประกาศว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบันกาล ที่ประกาศอยู่ว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วตามความเป็นจริง ทั้งหมดนั้นก็ประกาศอยู่ว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริงอริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ ทุกขอริยสัจ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาล ในอนาคตกาล ในปัจจุบันกาลที่ประกาศว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วตามความเป็นจริง
ทั้งหมดนั้นก็ประกาศแล้ว จักประกาศ ประกาศอยู่ว่าตนเป็นผู้ตรัสรู้แล้วซึ่งอริยสัจ ๔ ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’
๗. วิตักกสูตร
ว่าด้วยการตรึกในอริยสัจ ๔
{๑๖๖๐} [๑๐๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงอย่าตรึกถึงอกุศลวิตกอันเลวทราม คือ กามวิตก พยาปาทวิตก วิหิงสาวิตก ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าวิตกเหล่านี้ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ไม่ใช่พรหมจรรย์เบื้องต้น ไม่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ก็เมื่อเธอทั้งหลายจะตรึก พึงตรึกว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าความตรึกเหล่านี้ประกอบด้วยประโยชน์ เป็นพรหมจรรย์เบื้องต้น ย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
๘. จินตสูตร
ว่าด้วยการคิดในอริยสัจ ๔
{๑๖๖๑} [๑๐๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงอย่าคิดถึงอกุศลวิตกอันเลวทรามว่า ‘โลกเที่ยง’ หรือว่า ‘โลกไม่เที่ยง’ ‘โลกมีที่สุด’ หรือว่า ‘โลก
จบ สมณพราหมณสูตร ที่ ๒