พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อินทริยสังยุต · สุทธิกวรรค
โสตาสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในสุทธิกวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อินทริยสังยุต สุทธิกวรรค โสตาสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๒๙๙–๓๐๐
๔. อินทริยสังยุต
๑. สุทธิกวรรค
๑. สุทธิกสูตร
ว่าด้วยอินทรีย์ ๕
{๘๔๓} [๔๗๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ อินทรีย์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) สัทธินทรีย์ อินทรีย์คือศรัทธา
(๒) วิริยินทรีย์ อินทรีย์คือวิริยะ
(๓) สตินทรีย์ อินทรีย์คือสติ
(๔) สมาธินทรีย์ อินทรีย์คือสมาธิ
(๕) ปัญญินทรีย์ อินทรีย์คือปัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”
๒. ปฐมโสตาปันนสูตร
ว่าด้วยรู้คุณและโทษแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระโสดาบัน
{๘๔๔} [๔๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไร บ้าง คือ สัทธิทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑ เมื่อใดแล อริยสาวกรู้ประจักษ์ซึ่ง(ความเกิด ความดับ) คุณโทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง เมื่อนั้น
เราเรียกอริยสาวกนื้ว่าเป็น ‘โสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”
๓. ทุติยโสตาปันนสูตร
ว่าด้วยรู้ความเกิดดับแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระโสดาบัน
{๘๔๕} [๔๗๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑ เมื่อใดแล อริยสาวกรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณโทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ ตามความเป็นจริง เมื่อนั้นเราเรียกอริยสาวกนี้ว่าเป็น ‘โสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”
๔. ปฐมอรหันตสูตร
ว่าด้วยรู้ความเกิดดับแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระอรหันต์
{๘๔๖} [๔๗๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑ เมื่อใดแลภิกษุรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง เป็นผู้หลุดพ้น
- ๑พระโสดาบัน พระผู้เข้าถึงกระแสแห่งมรรคที่จะนำไปสู่พระนิพพาน (ที.สี.อ. ๒๘๑, ม.มู.อ. ๑/๑๗๔) จัดเป็นพระอริยบุคคลชั้นแรกสุดในพระพุทธศาสนา มี ๓ ประเภท คือ เอกพีชีเกิดอีกครั้งเดียวก็นิพพาน โกลังโกละ เกิดอีก ๒-๓ ครั้ง และ สัตตักขัตตุปรมะ เกิดอีก ๗ ครั้ง เป็นอย่างมาก
- ๒มีความเป็นผู้ไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา หมายถึงไม่มีอันต้องไปเกิดในอบายภูมิ ๔ คือ สัตว์นรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน แดนเปรต และพวกอสุรกาย (ที.สี.อ. ๒๘๑, ที.ม.อ. ๑๔๕)
จบ โสตาสูตร ที่ ๑