พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อิทธิปาทสังยุต · อโยคุฬวรรค
อานันทสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๒๒๑–๑๒๒๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๒ ในอโยคุฬวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อิทธิปาทสังยุต อโยคุฬวรรค อานันทสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๔๓๖–๔๓๗
(๑) จะได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน
(๒) ถ้าไม่ได้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบันก่อน ทีนั้นก็จะได้บรรลุในเวลาใกล้ตาย
(๓) ถ้าในปัจจุบันไม่ได้บรรลุ ในเวลาใกล้ตายก็ไม่ได้บรรลุไซร้ ทีนั้นก็จะได้เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายี เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป(๔) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายี ...
(๕) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อสังขารปรินิพพายี ...
(๖) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายี ...
(๗) ... จะได้เป็นอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ ประการเหล่านี้แล ภิกษุพึงหวังได้ผลานิสงส์ ๗ ประการเหล่านี้”
๗. ปฐมอานันทสูตร
ว่าด้วยตรัสเรื่องอิทธิบาทแก่พระอานนท์ สูตรที่ ๑
{๑๒๒๑} [๘๓๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อิทธิเป็นไฉน อิทธิบาทเป็นไฉน อิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน ปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน”{๑๒๒๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้
เป็นคนเดียวก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ นี้เรียกว่าอิทธิ
{๑๒๒๓} ดูก่อนอานนท์ ก็อิทธิบาทเป็นไฉน คือ มรรคาอันใด ปฏิปทาอันใด ย่อมเป็นไปเพื่อได้ฤทธิ์ เพื่อได้เฉพาะซึ่งฤทธิ์ นี้เรียกว่าอิทธิบาท
{๑๒๒๔} ดูก่อนอานนท์ ก็อิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิ ... จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร นี้เรียกว่าอิทธิบาทภาวนา{๑๒๒๕} ดูก่อนอานนท์ ก็ปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ... สัมมาสมาธิ นี้เรียกว่าปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนา”
๘. ทุติยอานันทสูตร
ว่าด้วยตรัสเรื่องอิทธิบาทแก่พระอานนท์ สูตรที่ ๒
{๑๒๒๖} [๘๔๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามท่านพระอานนท์ผู้นั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งว่า “ดูก่อนอานนท์ อิทธิเป็นไฉน อิทธิบาทเป็นไฉน อิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน ปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนาเป็นไฉน”ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”
{๑๒๒๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ นี้เรียกว่าอิทธิ
จบ อานันทสูตร ที่ ๑