พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มารสังยุต · ทุติยวรรค
๖. ปัตตสูตร
เล่ม ๑๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๖๑–๔๖๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในทุติยวรรคมี ๔ ฉบับ
๖. ปตฺตสุตฺต
๖. ปัตตสูตร
ว่าด้วยเรื่องบาตร
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค มารสังยุต ทุติยวรรค ปัตตสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๑๕ หน้า ๑๓๕–๑๓๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๑๕ หน้า ๑๙๓–๑๙๔
สาวตฺถิยํ. เตน โข ปน สมเยน ภควา ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺขนฺธานํ อุปาทาย ภิกฺขู (๑) ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เต จ ภิกฺขู อฏฺฐิกตฺวา (๒) มนสิกตฺวา สพฺพเจตโส (๓) สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ. อถ โข มารสฺส ปาปิมโต เอตทโหสิ “อยํ โข สมโณ โคตโม ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺ- ขนฺธานํ อุปาทาย ภิกฺขู (๑) ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เต จ ภิกฺขู อฏฺฐิกตฺวา (๒) มนสิกตฺวา สพฺพเจตโส (๓) สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ. ยนฺนูนาหํ เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกเมยฺยํ วิจกฺขุกมฺมายา”ติ.
เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ปตฺตา อพฺโภกาเส นิกฺขิตฺตา โหนฺติ. อถ โข มาโร ปาปิมา พลิพทฺทวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา เยน เต ปตฺตา เตนุปสงฺกมิ. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ อญฺญตรํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ “ภิกฺขุ ภิกฺขุ เอโส พลิพทฺโท ปตฺเต ภินฺเทยฺยา”ติ. เอวํ วุตฺเต ภควา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ “เนโส (๔) ภิกฺขุ พลิพทฺโท, มาโร เอโส ปาปิมา ตุมฺหากํ วิจกฺขุกมฺมาย อาคโต”ติ.
อถ โข ภควา มาโร อยํ ปาปิมา อิติ วิทิตฺวา มารํ ปาปิมนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ
“รูปํ เวทยิตํ สญฺญํ (๕) วิญฺญาณํ ยญฺจ สงฺขตํ
เนโสหมสฺมิ เนตํ เม เอวํ ตตฺถ วิรชฺชติ.
เอวํ วิรตฺตํ เขมตฺตํ สพฺพสญฺโญชนาติตํ (๖)
อเนฺวสํ สพฺพฏฺฐาเนสุ มารเสนาปิ นาชฺฌคา”ติ.
อถ โข มาโร ปาปิมา ฯเปฯ ตตฺเถวนฺตรธายีติ.
- ๑ฉ.ม. ภิกฺขูนํ
- ๒ฉ.ม. อฏฺฐึ กตฺวา
- ๓ฉ.ม. สพฺพเจตสา
- ๔ฉ.ม.อิ. น โส
- ๕ฉ.ม. สญฺญา
- ๖ฉ.ม. สพฺพสญฺโญชนาติคํ
เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้ภิกษุทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับ เอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถา ที่เกี่ยวกับอุปาทานขันธ์ ๕ ภิกษุเหล่านั้นต่างใส่ใจให้สำเร็จประโยชน์ น้อมนึกมา ด้วยความเต็มใจ เงี่ยโสตสดับธรรมอยู่ครั้งนั้น มารผู้มีบาปได้มีความคิดดังนี้ว่า “พระสมณโคดมนี้ทรงชี้แจงให้ภิกษุ ทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถาที่เกี่ยวกับอุปาทานขันธ์ ๕ ภิกษุเหล่านั้น ต่างใส่ใจให้สำเร็จประโยชน์ น้อมนึกมาด้วยความเต็มใจ เงี่ยโสตสดับธรรมอยู่ ทางที่
ดีเราพึงเข้าไปหาพระสมณโคดมถึงที่ประทับ เพื่อให้บริษัทหลงเข้าใจผิดเถิด”สมัยนั้น ภิกษุเหล่านั้นได้วางบาตรส่วนใหญ่ไว้ในที่กลางแจ้ง ลำดับนั้น มาร ผู้มีบาปแปลงกายเป็นโคพลิพัทเดินไปยังที่วางบาตร ภิกษุรูปหนึ่งจึงบอกกับภิกษุ อีกรูปหนึ่งว่า “ภิกษุ ภิกษุ โคพลิพัทนั่นกำลังจะทำบาตรแตก” เมื่อภิกษุนั้นพูด อย่างนั้นแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า “นั่นไม่ใช่โคพลิพัท นั่นคือมารผู้มีบาป มาเพื่อลวงให้เธอหลงเข้าใจผิด”ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า “นี้คือมารผู้มีบาป” จึงตรัสกับมาร ผู้มีบาปด้วยพระคาถาว่า
อริยสาวกย่อมเบื่อหน่ายรูป
เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ
อย่างนี้ว่า ‘เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ของเรา’
แม้มารและเสนามารแสวงหาอยู่ในที่ทุกแห่ง
ก็ไม่พบอริยสาวกผู้เบื่อหน่ายแล้วอย่างนี้
ผู้มีอัตภาพอันเกษม และล่วงพ้นสังโยชน์ทั้งปวง
ลำดับนั้น มารผู้มีบาป ฯลฯ จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง
ปัตตสูตรที่ ๖ จบ
จบ ๖. ปัตตสูตร