พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เทวตาสังยุต · สตุลลปกายิกวรรค
๑๐. ทุติยปัชชุนนธีตุสูตร
เล่ม ๑๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๓–๑๓๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสตุลลปกายิกวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เทวตาสังยุต สตุลลปกายิกวรรค ทุติยปัชชุนนธีตุสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๕ หน้า ๕๓–๕๕
ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งผู้ด้อยปัญญา เที่ยวตำหนิธรรมอันประเสริฐอยู่ ชนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงโรรุวนรก อันร้ายกาจ ประสบทุกข์ตลอดกาลนาน
ส่วนชนเหล่าใดแลเข้าถึงอริยธรรมด้วยความอดทน และความสงบ ชนเหล่านั้นละร่างมนุษย์แล้วจักเกิดเป็นเทพโดยสมบูรณ์
๑๐ ทุติยปัชชุนนธีตุสูตร
ว่าด้วยคาถาของธิดาแห่งท้าวปัชชุนนะ สูตรที่ ๒
{๑๓๓} [๔๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวันใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว ธิดาของท้าว ปัชชุนนะชื่อจุลลโกกนทา มีรัศมีงามยิ่งนัก ยังป่ามหาวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๑๓๔} ธิดาของท้าวปัชชุนนะชื่อจุลลโกกนทาครั้นยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
ธิดาของท้าวปัชชุนนะชื่อโกกนทาผู้มีผิวพรรณสว่าง ดุจสายฟ้ามาแล้วในที่นี้ นมัสการพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์อยู่ ได้กล่าวคาถาอันมีประโยชน์เหล่านี้ไว้
- ๑โรรุวนรก หมายถึงนรกที่มีแต่เสียงร้องครางระงมของเหล่าสัตว์นรกที่ถูกไฟไหม้อยู่ มี ๒ สถาน คือ (๑) ธูมโรรุวนรก โรรุวนรกที่เต็มไปด้วยควัน มีสถานที่ตั้งแยกอยู่ต่างหาก (๒) ชาลโรรุวนรก โรรุวนรกที่เต็มไปด้วยเปลวไฟ เป็นอีกชื่อหนึ่งของอเวจีมหานรก (สํ.ส.อ. ๗๙)
ถึงหม่อมฉันจะพึงจำแนกธรรมนั้นโดยปริยายแม้เป็นอันมาก ธรรมก็คงเป็นเช่นนั้นโดยปริยาย หม่อมฉันขอกล่าวเนื้อความแห่งธรรมตามที่หม่อมฉันศึกษามาแล้วด้วยใจแต่โดยย่อบุคคลไม่พึงทำบาปกรรมทุกอย่างในโลกทั้งปวง ไม่ว่าด้วยกาย ด้วยวาจา หรือด้วยใจ บุคคลพึงมีสฅิสัมปชัญญะ ละกามทั้งหลายเสีย ไม่พึงซ่องเสพทุกข์อันไม่ประกอบด้วยประโยชน์เลย
จบ สตุลลปกายิกวรรคที่ ๔
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สัพภิสูตร ๒. มัจฮริสูตร
๓. สาธุสูตร ๔. นสันติสูตร
๕. อุชฌานสัญญิสูตร ๖. สัทธาสูตร
๗. สมยสูตร ๘. สกลิกสูตร
๙. ปฐมปัชชุนนธีตุสูตร ๑๐. ทุติยปัชชุนนธีตุสูตร
๕. อาทิตตวรรค
๑. อาทิตตสูตร
ว่าด้วยอานิสงส์แห่งการบริจาคทาน
{๑๓๕} [๔๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๑๓๖} เทวดาองค์นั้นครั้นยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
เมื่อเรือนถูกไฟไหม้ เจ้าของเรือนขนเอาสิ่งของใดออกไปได้ สิ่งของนั้นย่อมเป็นประโยชน์แก่เจ้าของนั้น ส่วนสิ่งของที่ขนออกไปไม่ได้ย่อมถูกไฟไหม้อยู่ในเรือนนั้น ฉันใด
ชาวโลกก็ฉันนั้น ถูกชราและมรณะเผาแล้ว ควรนำโภคสมบัติออกไปด้วยการให้ทาน เพราะทานวัตถุที่บุคคลให้แล้วได้ชื่อว่านำออกดีแล้ว
ทานวัตถุที่บุคคลให้แล้วนั้นย่อมมีสุขเป็นผล ที่ยังมิได้ให้ย่อมไม่เป็นอย่างนั้น โจรยังปล้นได้ พระราชายังริบได้ ไฟยังไหม้ได้ หรือสูญหายไปได้
อนึ่ง บุคคลจำต้องละร่างกายพร้อมทั้งสิ่งที่ครอบครองไว้ด้วยการตายจากไป ผู้มีปัญญารู้ชัดดังนี้แล้ว
จบ ๑๐. ทุติยปัชชุนนธีตุสูตร