arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย พราหมณสังยุตต์ · อุปาสกวรรค

๑๑. สังครวสูตร

เล่ม ๑๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๑๙–๗๒๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๒ ในอุปาสกวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค พราหมณสังยุตต์ อุปาสกวรรค สังครวสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๕ หน้า ๓๑๐–๓๑๒

หน้า ๓๑๐

๑๑. สังครวสูตร

ว่าด้วยการอาบนํ้าล้างบาป

{๗๑๙} [๒๐๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในพระนครสาวัตถี เป็นผู้ถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยน้ำ จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยนํ้า เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำ ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี ครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารแล้วได้{๗๒๐}เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ

ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งท่านพระอานนท์นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สังครวพราหมณ์อาศัยอยู่ในพระนครสาวัตถี ถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยน้ำ จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยนํ้า เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำ ข้าพระองค์ขอโอกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความเอ็นดูเสด็จไปโปรดสังครวพราหมณ์ยังที่อยู่อาศัยด้วยเถิด พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับโดยดุษณีภาพแล้วครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้ว ทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปหาสังครวพราหมณ์ถึงที่อยู่อาศัย ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้

{๗๒๑} ลำดับนั้น สังครวพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามสังครวพราหมณ์ว่า “ดูก่อนพราหมณ์ ทราบมาว่า ท่านถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยนํ้า จึงปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ เพียรพยายามลงอาบน้ำชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำจริงหรือ”

หน้า ๓๑๑

สังครวพราหมณ์กราบทูลว่า “จริงอย่างนั้น พระโคดมผู้เจริญ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนพราหมณ์ ท่านเห็นอำนาจประโยชน์อะไร จึงถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยนํ้า ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยน้ำ เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำเล่า”

สังครวพราหมณ์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระโคดม บาปกรรมใดที่ข้าพระองค์ทำในเวลากลางวัน ข้าพระองค์ก็ลอยบาปกรรมนั้นเสียด้วยการอาบนํ้าในเวลาเย็น บาปกรรมใดที่ข้าพระองค์ทำในเวลากลางคืน ข้าพระองค์ก็ลอยบาปกรรมนั้นเสียด้วยการอาบนํ้าในเวลาเช้า ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์เห็นอำนาจประโยชน์นี้แล จึงได้ถือลัทธิว่าคนจะบริสุทธิ์ได้ด้วยน้ำ ปรารถนาความบริสุทธิ์ด้วยนํ้า เพียรพยายามลงอาบนํ้าชำระร่างกายทั้งเย็นทั้งเช้าเป็นประจำ”

{๗๒๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ดูก่อนพราหมณ์ ห้วงนํ้าคือธรรมที่มีศีลเป็นท่า ไม่ขุ่นมัว ซึ่งเป็นที่ที่บุคคลผู้ถึงเวททั้งหลายพากันอาบแล้วไม่เปียกตัว ข้ามถึงฝั่งคือนิพพานได้ อันบัณฑิตทั้งหลายสรรเสริญแล้ว

{๗๒๓} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว สังครวพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระดำรัสของพระองค์ แจ่มแจ้งนัก พระดำรัสของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้า พระองค์ทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยายอย่างนี้ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือส่องประทีปในที่มืดด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้’ ดังนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมทั้งพระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอพระองค์ได้โปรดจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นด้นไป”

หน้า ๓๑๒

๑๒. โขมทุสสสูตร

ว่าด้วยธรรมของสภา

{๗๒๔} [๒๐๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิคมชื่อว่าโขมทุสสะของเจ้าศากยะ ในแคว้นสักกะ ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้วทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปบิณฑบาตในโขมทุสสนิคมก็สมัยนั้น พราหมณ์และคฤหบดีชาวโขมทุสสนิคมกำลังชุมนุมกันอยู่ในสภาด้วยกรณียกิจบางอย่าง และฝนก็กำลังตกอยู่ประปราย ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปยังสภานั้นพวกพราหมณ์และคฤหบดีชาวโขมทุสสนิคมได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมาแต่ที่ไกล จึงได้กล่าวคำนี้ว่า “คนพวกไหนชื่อว่าสมณะโล้น และคนพวกไหนรู้จักธรรมของสภา ”

{๗๒๕} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะพราหมณ์และคฤหบดีชาวโขมทุสสนิคมด้วยพระคาถาว่า

ในที่ใดไม่มีพวกสัตบุรุษ ที่นั้นไม่ชื่อว่าสภา คนเหล่าใดไม่กล่าวเป็นธรรม คนเหล่านั้นไม่ชื่อว่าสัตบุรุษ เพราะว่าสัตบุรุษทั้งหลายละราคะ โทสะ และโมหะได้แล้ว จึงกล่าวเป็นธรรมอยู่

{๗๒๖} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว พราหมณ์และคฤหบดีชาวโขมทุสสนิคมได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ธรรมของสภา ในที่นี้หมายถึงธรรมเนียมเข้าสู่ที่ประชุมของพวกพราหมณ์ คือการเดินเข้าไปข้างหนึ่งโดยไม่ทำให้พวกคนที่นั่งกันอยู่อย่างสบายแตกตื่น แต่พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปตรง ๆ จึงทำให้พวกพราหมณ์นั้นโกรธแล้วพูดเสียดสีเช่นนี้ (สํ.ส.อ. ๒๕๔)