arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เวทนาสังยุต · ปฐมกสคาถวรรค

๒. สุขสูตร

เล่ม ๑๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๑–๓๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในปฐมกสคาถวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค เวทนาสังยุต ปฐมกสคาถวรรค สุขสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๘)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๒๙ หน้า ๓–๔

หน้า ๓

๒. สุขสูตร

ว่าด้วยผู้รู้ว่าเวทนาเป็นทุกข์ย่อมหมดความยินดีในเวทนา

[๓๖๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๓ เหล่านี้ เวทนา ๓ เป็นไฉน คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขมสุขเวทนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเวทนา ๓ เหล่านี้แล.

[๓๖๒] ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง เป็น

สุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สุขก็

ตาม ทั้งที่เป็นภายในทั้งที่เป็นภายนอกอยู่ ภิกษุ

รู้ว่า เวทนานี้เป็นทุกข์ มีความพินาศเป็นธรรมดา

มีความทำลายเป็นธรรมดา ถูกต้องความเสื่อมไป

อยู่ ย่อมคลายความยินดีในเวทนาเหล่านั้น ด้วย

ประการอย่างนี้.

จบ สุขสูตรที่ ๒

อรรถกถาสุขสูตรที่ ๒

พึงทราบวินิจฉัยในสุขสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้.

บทว่า อทุกฺขมสุขํ สห ได้แก่ มิใช่ทุกข์มิใช่สุข พร้อมด้วยสุขและทุกข์ บทว่า อชฺฌตฺตญฺจ พิหิทฺธา จ ความว่า ของตนและของคนอื่น.

บทว่า โมสธมฺมํ คือมีความพินาศเป็นสภาพ. บทว่า ปโลกินํ คือทำลายมีความแตกเป็นสภาพ. บทว่า ผุสฺส ผุสฺส วยํ ผุสฺสํ ความว่า ถูกต้อง

หน้า ๔

ความเสื่อมเพราะถูกต้องด้วยญาณ. บทว่า เอวํ ตตฺถ วิรชฺชติ ความว่าย่อมคลายความยินดี ในเวทนาเหล่านั้น ด้วยประการอย่างนี้. ในพระสูตรแม้นี้ ตรัสเวทนาอันเที่ยวไปในการพิจารณา ตรัสการถูกต้องด้วยญาณในคาถาทั้งหลาย.

จบ อรรถกถาสุขสูตรที่ ๒

๓. ปหานสูตร

ว่าด้วยพึงละราคานุสัยเป็นต้นในเวทนา ๓

[๓๖๓] ตูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๓ เหล่านี้ เวทนา ๓ เป็นไฉน คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขมสุขเวทนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเธอทั้งหลายพึงละราคานุสัยในสุขเวทนา พึงละปฏิฆานุสัยในทุกขเวทนาพึงละอวิชชานุสัยในอทุกขมสุขเวทนา เพราะเหตุที่ภิกษุละราคานุสัยในสุขเวทนา ละปฏิฆานุสัยในทุกขเวทนา ละอวิชชานุสัยในอทุกขมสุข-เวทนา ภิกษุนี้เราเรียกว่า เป็นผู้ไม่มีราคานุสัย มีความเห็นชอบ ตัดตัณหาได้เด็ดขาด เพิกถอนสังโยชน์ได้แล้ว ได้กระทำที่สุดแห่งทุกข์แล้วเพราะละมานะได้โดยชอบ.

[๓๖๔] ราคานุสัยนั้น ย่อมแก่ภิกษุผู้เสวยสุข

เวทนาไม่รู้สึกตัวอยู่ มีปกติไม่เห็นธรรมเป็น

เครื่องสลัดออก ปฏิฆานุสัยย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวย

ทุกขเวทนา ไม่รู้สึกตัว มีปกติไม่เห็นธรรมเป็น

เครื่องสลัดออก บุคคลเพลิดเพลินอทุกขมสุข-