arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เวทนาสังยุต · รโหคตวรรค

๒. วาตสูตร ที่ ๑

เล่ม ๑๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๙๕–๓๙๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในรโหคตวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค เวทนาสังยุต รโหคตวรรค วาตสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๘)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๘ หน้า ๒๙๖–๒๙๗

หน้า ๒๙๖

๒. ปฐมอากาสสูตร

ว่าด้วยเวทนา ๓ เปรียบเหมือนลมพัดอยู่ในอากาศ สูตรที่ ๑

{๓๙๕} [๒๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอากาศมีลมหลายชนิดพัดอยู่ คือ ลมตะวันออกพัดบ้าง ลมตะวันตกพัดบ้าง ลมเหนือพัดบ้าง ลมใต้พัดบ้าง ลมมีฝุ่นพัดบ้าง ลมไม่มีฝุ่นพัดบ้าง ลมหนาวพัดบ้าง ลมร้อนพัดบ้าง ลมอ่อนพัดบ้าง ลมแรงพัดบ้าง แม้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกายนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีเวทนาหลายอย่างเกิดขึ้น คือ มีสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีทุกขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง”พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้วจึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

{๓๙๖} เปรียบเหมือนในอากาศมีลมมากมายหลายชนิดพัดอยู่

คือ ลมตะวันออกบ้าง ลมตะวันตกบ้าง ลมเหนือบ้าง

ลมใต้บ้าง ลมมีฝุ่นบ้าง ลมไม่มีฝุ่นบ้าง ลมหนาวบ้าง

ลมร้อนบ้าง ลมอ่อนบ้าง ลมแรงบ้าง ฉันใด

ในกายนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมมีเวทนาเกิดขึ้น คือ

สุขเวทนาบ้าง ทุกขเวทนาบ้าง อทุกขมสุขเวทนาบ้าง

เมื่อใด ภิกษุมีความเพียร รู้ตัวเข้านิโรธอยู่ เมื่อนั้น

เธอผู้เป็นบัณฑิตย่อมกำหนดรู้เวทนาได้ทุกอย่าง

ภิกษุนั้นครั้นกำหนดรู้เวทนาแล้ว ย่อมเป็นผู้หา

อาสวะมิได้ในปัจจุบัน ตั้งอยู่ในธรรม ถึงที่สุดเวทนา

เพราะกายแตกไป ย่อมไม่เข้าถึงการนับว่า ‘เป็นผู้กำหนัด

ขัดเคือง เป็นผู้หลง’ ดังนี้

หน้า ๒๙๗

๓. ทุติยอากาสสูตร

ว่าด้วยเวทนา ๓ เปรียบเหมือนลมพัดอยู่ในอากาศ สูตรที่ ๒

{๓๙๗} [๒๖๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอากาศมีลมหลายชนิดพัดอยู่ คือ ลมตะวันออกพัดบ้าง ... ลมแรงพัดบ้าง แม้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกายนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีเวทนาหลายอย่างเกิดขึ้น คือ มีสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีทุกขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง”

๔. อคารสูตร

ว่าด้วยเวทนา ๓ เปรียบเหมือนเรือนพักคนเดินทาง

{๓๙๘} [๒๖๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีเรือนพักคนเดินทางอยู่ ผู้คนที่มาจากทิศบูรพาก็ดี จากทิศปัจฉิมก็ดี จากทิศอุดรก็ดี จากทิศทักษิณก็ดี ย่อมพักกันที่เรือนนั้นได้ ถึงกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทรก็ดีเดินทางมาแล้ว ก็พักกันที่เรือนพักคนเดินทางนั้น แม้ฉันใด ในกายนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีเวทนาหลายอย่างเกิดขึ้น คือ มีสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีทุกขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นบ้าง มีสุขเวทนาที่มีอามิส เกิดขึ้นบ้าง มีทุกขเวทนาที่มีอามิส เกิดขึ้นบ้าง มีอทุกขมสุขเวทนาที่มีอามิส เกิดขึ้นบ้าง มีสุขเวทนาที่ปราศจากอามิส เกิดขึ้นบ้าง มีทุกขเวทนาที่ปราศจากอามิส เกิดขึ้นบ้าง มีอทุกขมสุขเวทนาที่ปราศจากอามิส เกิดขึ้นบ้าง”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สุขเวทนาที่มีอามิส หมายถึงสุขเวทนาที่เกี่ยวเนื่องด้วยอามิส(เหยื่อล่อ) คือกาม สุขเวทนาที่ปราศจากอามิส หมายถึงสุขเวทนาที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจฌานมีปฐมฌานเป็นต้น ด้วยอำนาจวิปัสสนา และด้วยอำนาจการตามระลึก(อนุสติ)ถึงพระพุทธคุณเป็นต้น ทุกขเวทนาที่มีอามิสหมายถึงเวทนาที่เป็นทุกข์เพราะอามิสคือกามนั้นแหละ ทุกขเวทนาที่ปราศจากอามิส หมายถึงโทมนัสสเวทนา (ความรู้สึกไม่สบายใจ)ที่เกิดแก่ผู้ปรารถนาจะได้วิโมกข์อันยอดเยี่ยม อทุกขมสุขเวทนาที่มีอามิสหมายถึงความรู้สึกเฉย ๆ ที่เกี่ยวเนื่องด้วยอามิสคือกาม อทุกขมสุขเวทนาที่ปราศจากอามิส หมายถึงอทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจจตุตถฌาน ซึ่งมีอุเบกขาเป็นอารมณ์ (สํ.สฬา.อ. ๑๔๐)