พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนสังยุต จตุปัณณาสก์ · สัฏฐิเปยยาล
๕๒. อนัตตสูตรที่ ๔
เล่ม ๑๘ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒๒/๒๘ ในสัฏฐิเปยยาลมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค สฬายตนสังยุต จตุปัณณาสก์ สัฏฐิเปยยาล อนัตตสูตรที่ ๔ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๘)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๘ หน้า ๒๑๗–๒๑๙
๕๑. พาหิรปัจจุปันนยังทุกขสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายนอกที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์ เป็นอนัตตา
[๒๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ เสียง... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... ธรรมารมณ์ที่เป็นปัจจุบันเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๒. พาหิราตีตยทนัตตสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายนอกที่เป็นอดีตเป็นอนัตตา
{๒๗๘} [๒๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปที่เป็นอดีตเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์ที่เป็นอดีตเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๓. พาหิรานาคตยทนัตตสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายนอกที่เป็นอนาคตเป็นอนัตตา
[๒๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปที่เป็นอนาคตเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ ... ธรรมารมณ์ที่เป็นอนาคตเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๔. พาหิรปัจจุปันนยทนัตตสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายนอกที่เป็นปัจจุบันเป็นอนัตตา
[๒๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปที่เป็นปัจจุบันเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์ที่เป็นปัจจุบันเป็นอนัตตา สิ่งใดเป็นอนัตตา พึงเห็นสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอย่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๕. อัชฌัตตายตนอนิจจสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายในเป็นของไม่เที่ยง
{๒๗๙} [๒๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุเป็นของไม่เที่ยง โสตะเป็นของไม่เที่ยง ฆานะเป็นของไม่เที่ยง ชิวหาเป็นของไม่เที่ยง กายเป็นของไม่เที่ยง มโนเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๖. อัชฌัตตายตนทุกขสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายในเป็นทุกข์
{๒๘๐} [๒๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุเป็นทุกข์ โสตะเป็นทุกข์ ฆานะเป็นทุกข์ ชิวหาเป็นทุกข์ กายเป็นทุกข์ มโนเป็นทุกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๕๗. อัชฌัตตายตนอนัตตสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายในเป็นอนัตตา
{๒๘๑} [๒๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุเป็นอนัตตา โสตะเป็นอนัตตา ฆานะเป็นอนัตตา ชิวหาเป็นอนัตตา กายเป็นอนัตตา มโนเป็นอนัตตา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
จบ ๕๒. อนัตตสูตรที่ ๔