พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนสังยุต ทุติยปัณณาสก์ · อวิชชาวรรค
๒. สังโยชนสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๘ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอวิชชาวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค สฬายตนสังยุต ทุติยปัณณาสก์ อวิชชาวรรค สังโยชนสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๘)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๘ หน้า ๓๘–๓๘
๒. สังโยชนปหานสูตร
ว่าด้วยการละสังโยชน์
{๕๗} [๕๔] “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลรู้อยู่อย่างไรเห็นอยู่อย่างไร จึงจะละสังโยชน์ได้”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลรู้อยู่เห็นอยู่ซึ่งจักษุโดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละสังโยชน์ได้ บุคคลรู้อยู่เห็นอยู่ซึ่งรูป ...ซึ่งจักขุวิญญาณ ...จักขุสัมผัส ...สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละสังโยชน์ได้ บุคคลรู้อยู่เห็นอยู่ซึ่งโสตะ ...ซึ่งฆานะ ...ซึ่งชิวหา ...ซึ่งกาย ...ซึ่งมโน ...ซึ่งธรรมารมณ์ ...มโนวิญญาณ ...มโนสัมผัส ...สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นของไม่เที่ยงจึงจะละสังโยชน์ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลรู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้แล จึงจะละสังโยชน์ได้”
๓. สังโยชนสมุคฆาตสูตร
ว่าด้วยสังโยชน์ถูกเพิกถอน
{๕๘} [๕๕] “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร สังโยชน์จึงถึงความเพิกถอน”
- ๑สังโยชน์ ในที่นี้ หมายถึงสังโยชน์ (กิเลสที่ผูกมัดสัตว์ไว้ในภพ) ๑๐ อย่าง (สํ.สฬา.อ. ๑๔) คือโอรัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ คือ (๑) สักกายทิฏฐิ ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือ (๒) วิจิกิจฉา ความสงสัย (๓) สีลัพพตปรามาส ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต (๔) กามฉันทะ ความพอใจในกาม (๕) พยาบาท ความคิดแก้แค้นผู้อื่น อุทธัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องสูง ๕ คือ (๑) รูปราคะ ความติดอยู่ในรูปภพ (๒) อรูปราคะ ความติดอยู่ในอรูปภพ (๓) มานะ ความถือตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่ (๔) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน (๕) อวิชชา ความหลง อันเป็นเหตุไม่รู้จริง {ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕/๓๑๒}
จบ ๒. สังโยชนสูตร ที่ ๑