arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · โมคคัลลานสังยุตต์

๒. อวิตักกสูตร

เล่ม ๑๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๑๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๑ ในโมคคัลลานสังยุตต์มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค โมคคัลลานสังยุตต์ อวิตักกสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๘)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๘ หน้า ๓๕๖–๓๕๗

หน้า ๓๕๖

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูก พึงกล่าวหมายถึงบุคคลใดว่า ‘สาวกผู้อันพระศาสดาทรงอนุเคราะห์ ได้บรรลุความรู้อันยิ่งใหญ่แล้ว’ บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูก พึงกล่าวหมายถึงผมนั้นว่า ‘สาวกผู้อันพระศาสดาทรงอนุเคราะห์ ได้บรรลุความรู้อันยิ่งใหญ่แล้ว’ ดังนี้”

๒. ทุติยฌานปัญหาสูตร

ว่าด้วยปัญหาเรื่องทุติยฌาน

{๕๑๖} [๓๓๓] (ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อผมหลีกเร้นอยู่ในที่ลับในพระเชตวันนี้ ได้เกิดความปริวิตกแห่งใจขึ้นอย่างนี้ว่า) ‘ที่เรียกว่า ‘ทุติยฌาน ทุติยฌาน’ ดังนี้ ทุติยฌานเป็นไฉนหนอ’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า ‘ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้นไม่มีวิตก ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่นี้เรียกว่าทุติยฌาน’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นก็เข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก

ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่ เมื่อผมนั้นอยู่ด้วยวิหารธรรมนี้ สัญญาและมนสิการอันประกอบด้วยวิตกย่อมฟุ้งขึ้นดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปหาผมด้วยฤทธิ์แล้วตรัสดังนี้ว่า ‘โมคคัลลานะ โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์เธออย่าประมาททุติยฌาน เธอจงรวมจิตตั้งไว้ในทุติยฌาน จงทำจิตให้มีภาวะเป็นเอกผุดขึ้นในทุติยฌาน จงตั้งจิตมั่นไว้ในทุติยฌาน’ สมัยต่อมา ผมนั้นเพราะระงับวิตกและวิจารเสียได้ จึงเข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่แล้ว

หน้า ๓๕๗

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูก พึงกล่าวหมายถึงบุคคลใดว่า ‘สาวกผู้อันพระศาสดาทรงอนุเคราะห์ ได้บรรลุความรู้อันยิ่งใหญ่แล้ว’ บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูก พึงกล่าวหมายถึงผมนั้นว่า ‘สาวกผู้อันพระศาสดาทรงอนุเคราะห์ ได้บรรลุความรู้อันยิ่งใหญ่แล้ว’ ดังนี้”

๓. ตติยฌานปัญหาสูตร

ว่าด้วยปัญหาเรื่องตติยฌาน

{๕๑๗} [๓๓๔] (ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อผมหลีกเร้นอยู่ในที่ลับได้เกิดความปริวิตกแห่งใจขึ้นอย่างนี้ว่า) ‘ที่เรียกว่า ‘ตติยฌาน ตติยฌาน’ ดังนี้ ตติยฌานเป็นไฉนหนอ’ ดูก่อน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นได้มีความคิดดังนี้ว่า ‘ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้มีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายเพราะปีติสิ้นไป เข้าตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติอยู่เป็นสุข’ ดังนี้อยู่ นี้เรียกว่าตติยฌาน’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นก็มีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายเพราะปีติสิ้นไป

เข้าตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติอยู่เป็นสุข’ ดังนี้อยู่ เมื่อผมนั้นอยู่ด้วยวิหารธรรมนี้ สัญญาและมนสิการอันประกอบด้วยปีติย่อมฟุ้งขึ้นดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปหาผมด้วยฤทธิ์แล้วตรัสดังนี้ว่า ‘โมคคัลลานะ โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์เธออย่าประมาทตติยฌาน เธอจงรวมจิตตั้งไว้ในตติยฌาน จงทำจิตให้มีภาวะเป็นเอกผุดขึ้นในตติยฌาน จงตั้งจิตมั่นไว้ในตติยฌาน’ สมัยต่อมา ผมนั้นก็มีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายเพราะปีติสิ้นไป