arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุติยปัณณาสก์ · ปัตตกรรมวรรค

ปธานสูตร

เล่ม ๒๑

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในปัตตกรรมวรรคมี ๔ ฉบับ

๙. ปธานสุตฺต

๙. ปธานสูตร

ว่าด้วยปธาน

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ ปัตตกรรมวรรค ปธานสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๑ หน้า ๘๔–๘๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๑ หน้า ๑๑๓–๑๑๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จตฺตาริมานิ ภิกฺขเว ปธานานิ. กตมานิ จตฺตาริ ? สํวรปฺปธานํ ปหานปฺปธานํ ภาวนาปฺปธานํ อนุรกฺขณาปฺปธานํ. กตมญฺจ ภิกฺขเว สํวรปฺปธานํ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ, วีริยํ อารภติ, จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สํวรปฺปธานํ.

กตมญฺจ ภิกฺขเว ปหานปฺปธานํ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ, วีริยํ อารภติ, จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปหานปฺปธานํ.

กตมญฺจ ภิกฺขเว ภาวนาปฺปธานํ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ, วีริยํ อารภติ, จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภาวนาปฺปธานํ. กตมญฺจ ภิกฺขเว อนุรกฺขณาปฺปธานํ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ, วีริยํ อารภติ, จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนุรกฺขณาปฺปธานํ. อิมานิ โข ภิกฺขเว จตฺตาริ ปธานานีติ.

สํวโร จ ปหานญฺจ ภาวนา อนุรกฺขณา

เอเต ปธานา จตฺตาโร เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา

โย หิ ภิกฺขุ อิธาตาปี ขยํ ทุกฺขสฺส ปาปุเณติ. นวมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ภิกษุทั้งหลาย ปธาน (ความเพียร) ๔ ประการนี้

ปธาน ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สังวรปธาน (เพียรระวัง) ๒. ปหานปธาน (เพียรละ)

๓. ภาวนาปธาน (เพียรเจริญ) ๔. อนุรักขนาปธาน (เพียรรักษา)

สังวรปธาน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคอง จิตมุ่งมั่นเพื่อป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น นี้เรียกว่า สังวรปธานปหานปธาน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคอง จิตมุ่งมั่นเพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว นี้เรียกว่า ปหานปธาน ภาวนาปธาน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคอง จิตมุ่งมั่นเพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น นี้เรียกว่า ภาวนาปธานอนุรักขนาปธาน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคอง จิตมุ่งมั่นเพื่อความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิญโญภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่ง กุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว นี้เรียกว่า อนุรักขนาปธานภิกษุทั้งหลาย ปธาน ๔ ประการนี้แล

ปธาน ๔ ประการนี้ คือ

สังวรปธาน ปหานปธาน

ภาวนาปธาน และอนุรักขนาปธาน

พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์ทรงแสดงไว้แล้ว

ที่เป็นเหตุให้ภิกษุในธรรมวินัยนี้

ผู้มีความเพียรถึงความสิ้นทุกข์

ปธานสูตรที่ ๙ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ดู ข้อ ๑๓ (ปธานสูตร) หน้า ๒๓-๒๔ ในเล่มนี้, ที.ปา. ๑๑/๓๑๐/๓๐๑-๓๐๒