พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุติยปัณณาสก์ · ปัตตกรรมวรรค
อันนนาถสูตร
เล่ม ๒๑ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในปัตตกรรมวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ ปัตตกรรมวรรค อันนนาถสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๑ หน้า ๑๑๕–๑๑๗
บัณฑิตผู้อยู่ครองเรือน ปรารถนาโภคทรัพย์ เพื่อ
ประโยชน์อันใด ประโยชน์อันนั้นเราก็ได้บรรลุแล้วโดย
ลำดับ กรรมที่ไม่เดือดร้อนในภายหลังเราก็ได้ทําแล้ว
นรชนผู้จะต้องตายเป็นธรรมดา เมื่อคำนึงถึงเหตุนี้
จึงดำรงอยู่แล้วในธรรมของพระอริยเจ้า บัณฑิตทั้งหลาย
ย่อมสรรเสริญเขาในโลกนี้ทีเดียว ครั้นเขาละไปแล้ว
ย่อมบันเทิงในโลกสวรรค์
๒. อันนนาถสูตร
ว่าด้วยสุขของคฤหัสถ์ ๔ ประการ
{๖๒} [๖๒] ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึง
ที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควร
ข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า
“ดูก่อนคฤหบดี สุข ๔ ประการนี้อันคฤหัสถ์ผู้ยังบริโภคกามคุณพึงได้รับตามกาลตามสมัย สุข ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) อัตถิสุข สุขเกิดแต่การมีทรัพย์
(๒) โภคสุข สุขเกิดแต่การจ่ายทรัพย์บริโภค
(๓) อนณสุข สุขเกิดแต่การไม่เป็นหนี้
(๔) อนวัชชสุข สุขเกิดแต่การเป็นผู้ปราศจากโทษ
ดูก่อนคฤหบดี ก็อัตถิสุขเป็นไฉน คือ กุลบุตรในโลกนี้ย่อมมีโภคทรัพย์
ที่เขาหามาได้ด้วยความขยันหมั่นเพียร สั่งสมขึ้นด้วยกำลังแขน อาบเหงื่อ
ได้มา ประกอบด้วยธรรม ได้มาโดยธรรม เขาย่อมได้รับความสุขโสมนัสว่า‘เรามีโภคทรัพย์ที่เราหามาได้ด้วยความขยันหมั่นเพียร สั่งสมขึ้นด้วยกำลังแขนอาบเหงื่อได้มา ประกอบด้วยธรรม ได้มาโดยธรรม, ดูก่อนคฤหบดี นี้เรียกว่าอัตถิสุข
ดูก่อนคฤหบดี ก็โภคสุขเป็นไฉน คือ กุลบุตรในโลกนี้ย่อมใช้จ่าย
โภคทรัพย์ที่เขาหามาได้ด้วยความขยันหมั่นเพียร สั่งสมขึ้นด้วยกำลังแขน
อาบเหงื่อได้มา ประกอบด้วยธรรม ได้มาโดยธรรม กินใช้บ้าง ทำบุญต่าง ๆบ้าง เขาย่อมได้รับความสุขโสมนัสว่า ‘เราได้ใช้จ่ายโภคทรัพย์ที่เราหามาได้ด้วยความขยันหมั่นเพียร สั่งสมขึ้นด้วยกำลังแขน อาบเหงื่อได้มา ประกอบด้วยธรรม ได้มาโดยธรรม กินใช้บ้าง ทำบุญต่าง ๆ บ้าง, ดูก่อนคฤหบดีนี้เรียกว่าโภคสุข
ดูก่อนคฤหบดี ก็อนณสุขเป็นไฉน คือ กุลบุตรในโลกนี้ย่อมไม่เป็นหนี้
อะไร ๆ ของใคร ๆ ไม่ว่าน้อยหรือมาก เขาย่อมได้รับความสุขโสมนัสว่า
‘เราไม่เป็นหนี้อะไร ๆ ของใคร ๆ ไม่ว่าน้อยหรือมาก, ดูก่อนคฤหบดี นี้เรียกว่าอนณสุข
ดูก่อนคฤหบดี ก็อนวัชชสุขเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้
เป็นผู้ประกอบด้วยกายกรรม วจีกรรม มโนกรรมอันหาโทษมิได้ เขาย่อมได้รับความสุขโสมนัสว่า ‘เราประกอบด้วยกายกรรม วจีกรรม มโนกรรมอันหาโทษมิได้, ดูก่อนคฤหบดี นี้เรียกว่าอนวัชชสุข
ดูก่อนคฤหบดี สุข ๔ ประการนี้แลอันคฤหัสถ์ผู้ยังบริโภคกามคุณพึงได้
รับตามกาลตามสมัย,,
นรชนผู้จะต้องตายเป็นธรรมดารู้ความไม่เป็นหนี้ว่า
เป็นสุข ระลึกถึงสุขเกิดแต่ความมีทรัพย์ ใช้สอยโภคะ
อย่างเป็นสุขอยู่ ย่อมเห็นแจ้งด้วยปัญญา
ผู้มีปัญญาดีเมื่อเห็นแจ้ง ย่อมรู้ทั้งสองส่วนว่า สุข ๓
ส่วนข้างต้นนี้ไม่ถึงส่วนเสี้ยวที่ ๑๖ ของสุขที่เกิดแต่การเป็น
ผู้ปราศจากโทษ
๓. สพรหมสูตร
ว่าด้วยมารดาบิดาเป็นพระพรหมของลูก
{๖๓} [๖๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลใดมีบิดามารดาที่บุตรธิดาบูชาอยู่ในเรือนของตน ตระกูลนั้นชื่อว่ามีพรหม ตระกูลใดมีบิดามารดาที่บุตรธิดาบูชา
อยู่ในเรือนของตน ตระกูลนั้นชื่อว่ามีบุรพาจารย์ ตระกูลใดมีบิดามารดาที่
บุตรธิดาบูชาอยู่ในเรือนของตน ตระกูลนั้นชื่อว่ามีบุรพเทพ ตระกูลใดมีบิดามารดาที่บุตรธิดาบูชาอยู่ในเรือนของตน ตระกูลนั้นชื่อว่ามีอาหุไนยบุคคล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า ‘พรหม บุรพาจารย์ บุรพเทพ อาหุไนย
บุคคล’ นี้เป็นื่อของบิดามารดา ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร เพราะว่าบิดามารดาเป็นผู้มีอุปการะมาก เป็นผู้ทะนุถนอมเลี้ยงดูบุตร เป็นผู้แสดงโลกนี้แก่บุตร”
บิดามารดาผู้อนุเคราะห์บุตร ท่านเรียกว่า พรหม
บุรพาจารย์ และอาหุไนยบุคคลของบุตรทั้งหลาย
เพราะเหตุนั้นแล บุตรผู้เป็นบัณฑิตพึงนอบน้อม
พึงสักการะท่านด้วยข้าว น้ำ ผ้านุ่งห่ม ที่นอน ที่นั่ง
ด้วยการอบกลิ่น การอาบน้ำให้ และล้างเท้าให้
เพราะเหตุที่บุตรปรนนิบัติบิดามารดา บัณฑิต
ทั้งหลายจึงสรรเสริญเขาในโลกนี้ ครั้นเขาละโลกนี้ไปแล้ว
ย่อมบันเทิงในโลกสวรรค์
จบ อันนนาถสูตร