พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุติยปัณณาสก์ · มจลวรรค
ตมสูตร
เล่ม ๒๑ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในมจลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ มจลวรรค ตมสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๑ หน้า ๑๔๑–๑๔๓
(๑) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในความโกรธ
(๒) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในความลบหลู่
(๓) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในลาภ
(๔) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในสักการะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลย่อมไป
สู่สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”
๕. ตโมตมสูตร
ว่าด้วยบุคคล ๔ ประเภท
{๘๕} [๘๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก
บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ตโม ตมปรายโน บุคคลผู้มืดมา มืดไป
(๒) ตโม โชติปรายโน บุคคลผู้มืดมา สว่างไป
(๓) โชติ ตมปรายโน บุคคลผู้สว่างมา มืดไป
(๔) โชติ โชติปรายโน บุคคผู้สว่างมา สว่างไป
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มืดมา มืดไปเป็นอย่างไร คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลที่ตํ่า คือ ในตระกูลจัณฑาล ในตระกูลช่างจักสาน ในตระกูลพราน ในตระกูลช่างหนัง หรือในตระกูลคนกวาดขยะ ซึ่งเป็นตระกูลที่ขัดสน มีข้าวนํ้าโภชนาหารน้อย มีความเป็นอยู่ฝืดเคือง เป็นตระกูลที่หาอาหารและผ้านุ่งห่มได้โดยยาก ทั้งเขาเองก็เป็นคนที่มีผิวพรรณทราม ไม่น่าดู ไม่น่าชม เตี้ยแคระ มีโรคมาก แถมยังตาบอดเป็นง่อย ขาพิการ หรือเป็นคนเปลี้ย ไม่ได้ข้าว นํ้า ผ้านุ่งห่ม ยวดยาน ดอกไม้ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัย เครื่องประทีปเป็นประจำ แต่
เขาก็ยังประพฤติทุจริตด้วยกาย วาจา ใจอยู่อีก ครั้นแล้วหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มืดมามืดไปเป็นอย่างนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มืดมา สว่างไปเป็นอย่างไร คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลที่ตํ่า คือ ในตระกูลจัณฑาล ในตระกูลช่างจักสาน ในตระกูลพราน ในตระกูลช่างหนัง หรือในตระกูลคนกวาดขยะ ซึ่งเป็นตระกูลที่ขัดสน มีข้าวนํ้าโภชนาหารน้อย มีความเป็นอยู่ฝืดเคือง เป็นตระกูลที่หาอาหารและผ้านุ่งห่มได้โดยยาก ทั้งเขาเองก็เป็นคนที่มีผิวพรรณทราม ไม่น่าดู ไม่น่าชม เตี้ยแคระ มีโรคมาก แถมยังตาบอดเป็นง่อย ขาพิการ หรือเป็นคนเปลี้ย ไม่ได้ข้าว นํ้า ผ้านุ่งห่ม ยวดยาน ดอกไม้ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัย เครื่องประทีปเป็นประจำ แต่เขาประพฤติสุจริตด้วยกาย วาจา ใจ ครั้นแล้วหลังจากตายไป เขาย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มืดมา สว่างไปเป็นอย่างนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้สว่างมา มืดไปเป็นอย่างไร คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลสูง คือ ในตระกูลขัตติยมหาศาลในตระกูลพราหมณ์มหาศาล หรือในตระกูลคฤหบดีมหาศาล ซึ่งเป็นตระกูลที่มั่งคั่ง มีทรัพย์มาก มีโภคสมบัติมาก มีทองและเงินล้นเหลือ มีของใช้น่าปลื้มใจล้นเหลือ มีทรัพย์คือข้าวเปลือกล้นเหลือ ทั้งเขาเองก็เป็นคนรูปงามน่าดูน่าชม มีผิวพรรณงามเป็นเยี่ยม ได้ข้าว นํ้า ผ้า ยวดยาน ของหอมเครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัยและเครื่องประทีปเป็นประจำ แต่เขากลับประพฤติทุจริตด้วย กาย วาจา ใจ ครั้นแล้วหลังจากตายไป เขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้สว่างมา มืดไปเป็นอย่างนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้สว่างมา สว่างไปเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลสูง คือ ในตระกูลขัตติยมหาศาลในตระกูลพราหมณ์มหาศาล หรือในตระกูลคฤหบดีมหาศาล ซึ่งเป็นตระกูลที่มั่งคั่ง มีทรัพย์มาก มีโภคสมบัติมาก มีทองและเงินล้นเหลือ มีของใช้น่าปลื้มใจล้นเหลือ มีทรัพย์คือข้าวเปลือกล้นเหลือ ทั้งเขาเองก็เป็นคนรูปงามน่าดูน่าชม มีผิวพรรณงามเป็นเยี่ยม ได้ข้าว น้ำ ผ้า ยวดยาน ของหอมเครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัย และเครื่องประทีปเป็นประจำ และเขายังประพฤติสุจริตด้วยกาย วาจา ใจ ครั้นแล้วหลังจากตายไป เขาย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้สว่างมา สว่างไปเป็นอย่างนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”
๖. โอณโตณตสูตร
ว่าด้วยบุคคล ๔ ประเภท
{๘๖} [๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก
บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
๑) บุคคลผู้ต่ำมา ต่ำไป (๒) บุคคลผู้ต่ำมา สูงไป
(๓) บุคคลผู้สูงมา ต่ำไป (๔) บุคคลผู้สูงมา สูงไป
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้ต่ำมา ต่ำไปเป็นอย่างไร คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลที่ต่ำ คือ ในตระกูลจัณฑาล ... แต่เขาก็ยังประพฤติทุจริตด้วยกาย วาจา ใจ อยู่อีก ครั้นแล้วหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ต่ำมาต่ำไปเป็นอย่างนี้แล
จบ ตมสูตร