arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุติยปัณณาสก์ · มจลวรรค

สังโยชนสูตร

เล่ม ๒๑

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในมจลวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ มจลวรรค สังโยชนสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๑ หน้า ๑๔๘–๑๔๙

หน้า ๑๔๘

เครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตามความปรารถนา โดยไม่ยาก ไม่ลำบาก อนึ่งเราทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อจะเรียกบุคคลใดให้ถูกว่าเป็นสมณะผู้ละเอียด

อ่อนในหมู่สมณะ ก็พึงเรียกบุคคลนั้นซึ่งก็คือตัวเรานี่แหละว่าเป็นสมณะผู้

ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

๘. สังโยชนสูตร

ว่าด้วยสมณะ ๔ ประเภท

{๘๘}[๘๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหว

(๒) บุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวขาว

(๓) บุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวหลวง

(๔) บุคคลเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑บุคคลเป็นสมณะ ๔ ประเภทในพระสูตรนี้ หมายถึงสมณะผู้เป็นพระอริยบุคคล ๔ ประเภท คือ สมณะผู้ไม่หวั่นไหว ได้แก่ พระโสดาบันซึ่งชื่อว่าไม่หวั่นไหวเพราะเป็นผู้มีศรัทธามั่นคงในศาสนา สมณะเปรียบด้วยดอกบัวขาว ได้แก่ พระสกทาคามีซึ่งเป็นผู้ทำราคะ โทสะให้เบาบาง เพราะยังมีคุณไม่มากนัก จึงเปรียบด้วยดอกบัวขาวที่มีกลีบไม่มาก สมณะเปรียบด้วยดอกบัวหลวง ได้แก่พระอนาคามี ซึ่งเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ จักเบ่งบาน(ตรัสรู้)ในไม่ช้า เพราะมีคุณมากกว่า พระสกทาคามีนั้น จึงเปรียบด้วยดอกบัวหลวงที่มีกลีบเต็มร้อย สมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ ได้แก่ พระอรหันตขีณาสพซึ่งชื่อว่าถึงภาวะละเอียดอ่อนเพราะเป็นผู้ตัดกิเลสที่ทำความกระด้างทั้งปวงได้อย่างเด็ดขาด (องฺ.จตุกฺก.อ. ๓๖๕, ที.ปา.อ. ๒๒๓)
หน้า ๑๔๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหวอย่างไร คือ ภิกษุ

ในธรรมวินัยนี้ที่เป็นโสดาบันเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป เป็นผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นสมณะผู้ไม่หวั่นไหวอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวขาวอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ที่เป็นสกทาคามีเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป และเพราะราคะ โทสะ โมหะเบาบาง มาสู่โลกนี้อีกคราวเดียวเท่านั้น แล้วจักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวขาว

อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวหลวงอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ที่เป็นโอปปาติกะเพราะสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ สิ้นไป จักปรินิพพานในภพนั้น มีอันไม่กลับจากโลกนั้นเป็นธรรมดา ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลเป็นสมณะเปรียบด้วยดอกบัวหลวงอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะอย่างไรคือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ที่ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหา

อาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก,

๙. สัมมาทิฏฐิสูตร

ว่าด้วยสมณะ ๔ ประเภท

{๘๙}[๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฎอยู่ในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ