พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปฐมปัณณาสก์ · โรหิตัสสวรรค
ปัญหาสูตร
เล่ม ๒๑ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในโรหิตัสสวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ โรหิตัสสวรรค ปัญหาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๑ หน้า ๗๖–๗๗
ดังนี้ วิญญาณเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณเป็นดังนี้ ความดับแห่ง
วิญญาณเป็นดังนี้, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมาธิภาวนานี้ที่ภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมาธิภาวนามี ๔ ประการนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลเราหมายถึงสมาธิภาวนานี้ได้กล่าวไว้ใน
ปุณณปัญหา ในปรายนวรรค' ดังนี้ว่า
บุคคลใดรู้อัตภาพของผู้อื่นและอัตภาพของตนเป็นต้น
ในโลก ไม่มีความหวั่นไหวในโลกไหน ๆ เรากล่าวว่า บุคคล
นั้นเป็นผู้สงบระงับแล้ว ปราศจากควันกิเลสมีกายทุจริต
เป็นต้น ปราศจากทุกข์เพราะราคะเป็นต้น ปราศจาก
ความทะยานอยาก ข้ามชาติและชราได้แล้ว
๒. ปัญหพยากรณสูตร
ว่าด้วยปัญหาพยากรณ์ ๔ อย่าง
{๔๒} [๔๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัญหาพยากรณ์มี ๔ อย่างนี้ ๔ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ปัญหาที่จะต้องแก้โดยส่วนเดียว
(๒) ปัญหาที่จะต้องจำแนกแก้
(๓) ปัญหาที่จะต้องสอบถามก่อนแก้
(๔) ปัญหาที่พึงงดเสีย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัญหาพยากรณ์มี ๔ อย่างนี้แล”
กล่าวแก้โดยส่วนเดียว ๑ จําแนกกล่าวแก้ ๑ ย้อนถาม
กล่าวแก้ ๑ งดกล่าวแก้ ๑
ก็ภิกษุใดรู้ความเหมาะสมในฐานะนั้น ๆ แห่งปัญหา
เหล่านั้น บัณฑิตทั้งหลายกล่าวภิกษุนั้นว่าเป็นผู้ฉลาดใน
ปัญหาทั้งสี่
ภิกษุที่ใคร ๆ เบียดเบียนได้ยาก ครอบงำได้ยาก ลึกซึ้ง
ให้พ่ายแพ้ได้ยาก และเป็นผู้ฉลาดต่อประโยชน์ทั้งสอง คือ
ทั้งในความเจริญและในความเสื่อม เป็นผู้ดำเนินชีวิตด้วย
ปัญญา งดเว้นทางเสื่อม ถือเอาทางเจริญ เป็นธีรชน
เพราะรู้จักประโยชน์ ชาวโลกขนานนามว่าบัณฑิต
๓. ปฐมโกธครุสูตร
ว่าด้วยบุคคล ๔ ประเภท
{๔๓} [๔๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก ๔ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้หนักในความโกรธ ไม่หนักในสัทธรรม
(๒) เป็นผู้หนักในความลบหลู่ ไม่หนักในสัทธรรม
(๓) เป็นผู้หนักในลาภ ไม่หนักในสัทธรรม
(๔) เป็นผู้หนักในสักการะ ไม่หนักในสัทธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฎอยู่ในโลก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
จบ ปัญหาสูตร