arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · สาราณิยาทิวรรค

๒. สาราณิยสูตร ที่ ๒

เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๘๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในสาราณิยาทิวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ สาราณิยาทิวรรค สาราณิยสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๔๒๕–๔๒๖

หน้า ๔๒๕

๒. ทุติยสาราณียสูตร

ว่าด้วยสาราณียธรรม ๖ ประการ สูตรที่ ๒

{๒๘๓} [๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๖ ประการนี้เป็นที่ตั้งแห่งความ ระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอัน เดียวกัน ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปตั้งกายกรรมประกอบด้วยเมตตา ในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลัง ...

(๒) ภิกษุเข้าไปตั้งวจีกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหม จรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลัง ...

(๓) ภิกษุเข้าไปตั้งมโนกรรมประกอบด้วยเมตตา ในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลัง ...

(๔) ภิกษุไม่หวงกันลาภอันประกอบด้วยธรรม ได้มาแล้วโดยธรรม โดยที่สุดแม้เพียงอาหารในบาตร ไว้บริโภค แบ่งปัน กันฉันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้มีศีลทั้งหลาย ...

(๕) ภิกษุถึงความเป็นผู้มีศีลเสมอกันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ในศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท อันวิญญูชนสรรเสริญ อันกิเลส ไม่จับต้อง เป็นไปเพื่อสมาธิ ...

(๖) ภิกษุถึงความเป็นผู้มีทิฏฐิเสมอกันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลังในทิฏฐิที่ประเสริฐ เป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากทุกข์ นำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้ทำ ตามคำสอน ธรรมข้อนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้

หน้า ๔๒๖

เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความ เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๖ ประการนี้แลเป็นที่ตั้งแห่งการระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความ ไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน”

๓. ตติยสาราณียสูตร

ว่าด้วยธาตุป็นเครื่องสลัดออก ๖ ประการ

{๒๘๔} [๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุเป็นเครื่องสลัดออก มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุในธรรมวินัยนี้พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เมตตาเจโตวิมุตติ ข้าพเจ้าก็เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ทำให้เป็นดุจยาน ทำให้เป็นที่ตั้ง ให้คล่องแคล่วแล้ว สั่งสมแล้ว ปรารภดีแล้ว แต่ถึงอย่างนั้น พยาบาทก็ยังครอบงำจิตของข้าพเจ้าอยู่’ เธอ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ธาตุเป็นเครื่องสลัดออก หรือ นิสสารณียธาตุ หมายถึงธาตุคือสภาวธรรมที่ว่างจากอัตตาที่เป็น เหตุให้สลัดออกจากกามเป็นต้น หมายถึงธัมมธาตุและมโนวิญญาณธาตุชั้นพิเศษที่มีสภาวะว่าง จากอัตตาหรือปราศจากชีวะ (ที.ปา.อ. ๒๒๙, องฺ.ปญฺจก.อ. ๘๒)
  2. ๒เมตตาเจโตวิมุตติ หมายถึงภาวะจิตที่เป็นสมาธิขั้นฌานซึ่งประกอบด้วยเมตตาที่แผ่ขยายไปเพื่อ ประโยชน์เกื้อกูลในสรรพสัตว์ เป็นภาวะจิตที่พ้นจากปัจจนีกธรรมทั้งหลายมีนิวรณ์เป็นต้น หรือ พ้นจากกเลสกล้มรุมจิตคือความพยาบาททั้งหมดโดยพิเศษ (นัย สํ.ม.อ. ๒๓๕, องฺ.เอกก.อ. ๔๒) ใน ที่นี้ได้แก่ ฌานจิตที่ประกอบด้วยเมตตาขั้นตติยฌานและจตุตถฌาน (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๐๔) แม้ กรุณา เจโตวิมุตติ มุทิตาเจโตวิมุตติ และอุเปกขาเจโตวิมุตติ ก็พึงเทียบนัยนี้