arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · สีติวรรค

๑. สีติสูตร

เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๑ ในสีติวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ สีติวรรค สีติสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๖๐๖–๖๐๗

หน้า ๖๐๖

(๙) ๔. สีติวรรค

๑. สีติภาวสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุความเป็นผู้เย็น

{๓๕๖} [๘๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งความเย็นอย่างยิ่งได้ ธรรม ๖ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ไม่ข่มจิตในสมัยที่ควรข่ม

(๒) ไม่ประคองจิตในสมัยที่ควรประคอง

(๓) ไม่ทำจิตให้ร่าเริงในสมัยที่ควรให้ร่าเริง

(๔) ไม่วางเฉยจิตในสมัยที่ควรวางเฉย

(๕) เป็นผู้น้อมไปในธรรมเลว (๖) เป็นผู้ยินดียิ่งในสักกายะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งความเย็นอย่างยิ่งได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งความเย็นอย่างยิ่งได้ ธรรม ๖ ประการคือ อะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ข่มจิตในสมัยที่ควรข่ม

(๒) ประคองจิตในสมัยที่ควรประคอง

(๓) ทำจิตให้ร่าเริงในสมัยที่ควรให้ร่าเริง

(๔) วางเฉยจิตในสมัยที่ควรวางเฉย

(๕) เป็นผู้น้อมไปในธรรมประณีต

(๖) เป็นผู้ยินดียิ่งในนิพพาน

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สักกายะ ดูเชิงอรรถ ๒ ข้อ ๖๑ (มัชเฌสูตร ฉักกนิบาต) หน้า ๕๖๐ ในเล่มนี้
หน้า ๖๐๗

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งความเย็นอย่างยิ่งได้”

๒. อาวรณสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถเข้าถึงธรรม

{๓๕๗} [๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ แม้ฟังสัทธรรมอยู่ ก็เป็นผู้ไม่สามารถที่จะก้าวลงสู่ความแน่นอนคือความถูกต้อง ในกุศลธรรมทั้งหลายได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นผู้ประกอบด้วยความมีกรรมเป็นเครื่องกั้น

(๒) เป็นผู้ประกอบด้วยความมีกิเลสเป็นเครื่องกั้น

(๓) เป็นผู้ประกอบด้วยความมีวิบากเป็นเครื่องกั้น

(๔) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา

(๕) ไม่มีฉันทะ

(๖) มีปัญญาทราม

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ความแน่นอนคือความถูกต้อง หรือ สัมมัตตนิยาม หลักปฏิบัติที่ชอบหรือถูกต้อง หมายถึง อริยมรรคมีองค์ ๘ (นัย องฺ.ปญฺจก.อ. ๕๙, สํ.ข.อ. ๓๗๘)
  2. ๒กรรมเป็นเครื่องกั้น ในที่นี้ได้แก่ อนันตริยกรรม (กรรมหนักที่สุดฝ่ายอกุศลซึ่งให้ผลทันที) ๕ คือ (๑) มาตุฆาต ฆ่ามารดา (๒) ปิตุฆาต ฆ่าบิดา (๓) อรหันตฆาต ฆ่าพระอรหันต์ (๔) โลหิตุปบาท ทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงพระโลหิตห้อขึ้นไป (๕) สังฆเภท ทำลายสงฆ์ให้แตกกัน (นัย องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๕)
  3. ๓กิเลสเป็นเครื่องกั้น ในที่นี้ได้แก่ นิยตมิจฉาทิฏฐิ คือความเห็นผิดที่ดิ่งลงสู่อบาย เช่น เห็นว่า อัตตาและโลกเที่ยง เป็นต้น (นัย องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๕)
  4. ๔วิบากเป็นเครื่องกั้น ในที่นี้ได้แก่ การถือปฏิสนธิเพราะผลแห่งอกุศลกรรม (เช่นเกิดในอบายภูมิ) หรือในฝ่ายกุศลวิบาก ได้แก่ การถือปฏิสนธิในจำพวกอเหตุกสัตว์ (นัย องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๕)