พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · อรหันตวรรค
๕. อธิคมสูตร
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในอรหันตวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ อรหันตวรรค อธิคมสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๖๐๐–๖๐๑
๕. อธิคมสูตร
ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุกุศลธรรม
{๓๕๐} [๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อม เป็นผู้ไม่สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุ แล้วให้เจริญได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ไม่ฉลาดในเหตุแห่งความเจริญ
(๒) เป็นผู้ไม่ฉลาดในเหตุแห่งความเสื่อม
(๓) เป็นผู้ไม่ฉลาดในอุบาย
(๔) ไม่ยังฉันทะให้เกิดขึ้นเพื่อบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุ
(๕) ไม่รักษากุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว
(๖) ไม่ยังฉันทะเพื่อทำติดต่อให้ถึงพร้อม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล เป็นผู้ ไม่สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว ให้เจริญได้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้วให้เจริญ ได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเจริญ
(๒) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเสื่อม
(๓) เป็นผู้ฉลาดในอุบาย
(๔) ยังฉันทะให้เกิดขึ้นเพื่อบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ
(๕) รักษากุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว
(๖) ยังฉันทะเพื่อทำติดต่อให้ถึงพร้อม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้ว ใหัเจริญได้”
๖. มหันตัตตสูตร
ว่าด้วยผู้ควรบรรลุความเป็นใหญ่ในธรรม
{๓๕๑} [๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมบรรลุถึงความเป็นผู้มาก ความเป็นผู้ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ต่อกาลไม่ นานนัก ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้มากด้วยความสว่างแห่งญาณ
(๒) เป็นผู้มากด้วยความหมั่นประกอบ
(๓) เป็นผู้มากด้วยความบันเทิงใจ
(๔) เป็นผู้มากด้วยความไม่ยินดีในอกุศลธรรม
(๕) เป็นผู้ไม่ทอดทิ้งธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย
(๖) พยายามให้ยิ่งขึ้นไป
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม บรรลุถึงความเป็นผู้มาก ความเป็นผู้ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ต่อกาลไม่นานนัก”
๗. ปฐมนิรยสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำให้ตกนรกและขึ้นสวรรค์ สูตรที่ ๑
{๓๕๒} [๘๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ
จบ ๕. อธิคมสูตร