พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · อานิสังสวรรค
๘. อโนทิสสูตรที่ ๒
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๑ ในอานิสังสวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ อานิสังสวรรค อโนทิสสูตรที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๖๒๐–๖๒๑
๗. อนวัฏฐิตสูตร
ว่าด้วยผู้อาจทำให้เกิดอนิจจสัญญาได้
{๓๗๓} [๑๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการ เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขต แล้วยังอนิจจสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้ อานิสงส์ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่า(๑) สังขารทั้งปวงจักปรากฏโดยเป็นของไม่มั่นคง
(๒) ใจของเราจักไม่ยินดีในโลกทั้งปวง
(๓) ใจของเราจักออกจากโลกทั้งปวง
(๔) ใจของเราจักน้อมไปสู่นิพพาน
(๕) สังโยชน์ทั้งหลายของเราจักถึงการละได้
(๖) เราจักเป็นผู้ประกอบด้วยสามัญญธรรม ชั้นเยี่ยม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังอนิจจสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้”
๘. อุกขิตตาสิกสูตร
ว่าด้วยผู้อาจทำให้เกิดทุกขสัญญาได้
{๓๗๔} [๑๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการ เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังทุกขสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้ อานิสงส์ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่า
- ๑ไม่จำกัดเขต ในที่นี้หมายถึงไม่ทำการกำหนดเป็นวงแคบอย่างนี้ว่า 'สังขารประมาณเท่านี้ไม่เที่ยง แต่สังขารเหล่าอื่นนอกจากนี้เที่ยง’ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
- ๒สามัญญธรรม คุณธรรมเครื่องความเป็นสมณะ ในที่นี้หมายถึงอริยมรรค (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
(๑) นิพพานสัญญาในสังขารทั้งปวงจักปรากฏแก่เราเหมือนเพชฌฆาตผู้เงื้อดาบขึ้นอยู่
(๒) ใจของเราจักออกจากโลกทั้งปวง
(๓) เราจักเป็นผู้เห็นสันติในนิพพาน
(๔) อนุสัยของเราจักถึงการเพิกถอน
(๕) เราจักเป็นผู้ทำตามหน้าที่
(๖) เราจักบำรุงพระศาสดาด้วยการบำรุงอันประกอบด้วยเมตตา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังทุกขสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้”
๙. อตัมมยสูตร
ว่าด้วยผู้อาจทำให้เกิดอนัตตสัญญาได้
{๓๗๕} [๑๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการ เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังอนัตตสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้ อานิสงส์ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่า(๑) เราจะเป็นผู้ไม่มีตัณหาและทิฏฐิ ในโลกทั้งปวง
(๔) เราจักเป็นผู้ประกอบด้วยอสาธารณญาณ
- ๑เป็นผู้ไม่มีตัณหาและทิฏฐิ แปลจากบทพระบาลีว่า อตมฺมโย เป็นผู้ไม่มีตัมมยะ คำว่า ตัมมยะ เป็นชื่อของตัณหา ความทะยานอยาก และทิฏฐิ ความเห็นผิด (นัย องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
- ๒-๒อหังการ หมายถึงทิฏฐิอันเป็นเหตุให้ทำความถือตัวว่าเป็นเรา มมังการ หมายถึงตัณหาอันเป็น เหตุให้ทำความถือตัวว่าเป็นของเรา (ม.ม.อ. ๑๔๖, สํ.นิ.อ. ๒๓๗, องฺ.ติก.อ. ๑๑๓, องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
จบ ๘. อโนทิสสูตรที่ ๒