พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · อาหุเนยยวรรค
๒. อาหุเนยยสูตร ที่ ๒
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอาหุเนยยวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ อาหุเนยยวรรค อาหุเนยยสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๔๐๘–๔๑๑
เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้
(๑) เห็นรูปด้วยจักษุแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่
(๒) ฟังเสียงด้วยโสตะ ...
(๓) สูดดมกลิ่นด้วยฆานะ ...
(๔) ลิ้มรสด้วยชิวหา ...
(๕) ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย ...
(๖) รู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยมโนแล้วไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่อัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล”
๒. ทุติยอาหุเนยยสูตร
ว่าด้วยธรรมของภิกษุผู้เป็นนาบุญ
{๒๗๓} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่น ยิ่งกว่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุในธรรมวินัยนี้แสดงอิทธิวิธีได้หลายประการ คือ คน เดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้
จะปรากฏตัวหรือหายตัวก็ได้ ทะลุฝา ทะลุกำแพง ทะลุ ภูเขาไปได้ไม่ติดขัดเหมือนไปในที่ว่างก็ได้ ผุดขึ้นดำลงในแผ่น ดินเหมือนในนํ้าก็ได้ เดินบนนํ้าไม่แตกเหมือนเดินบนแผ่นดิน ก็ได้ นั่งขัดสมาธิเหาะไปในอากาศเหมือนสกุณปักษีก็ได้ ใช้ ฝ่ามือลูบคลำดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ซึ่งมีฤทธิ์มากมีอานุภาพมากก็ได้ ใช้อำนาจทางกายไปตลอดถึงพรหมโลกก็ได้
(๒) เธอย่อมได้ยินเสียง ๒ ชนิด คือ เสียงทิพย์และเสียงมนุษย์ ทั้งที่อยู่ไกลและใกล้ได้ด้วยทิพพโสตธาตุอันบริสุทธิ์ล่วงโสตวิสัยของมนุษย์
(๓) เธอย่อมกำหนดรู้ใจของสัตว์อื่นของบุคคลอื่นได้ด้วยใจ คือจิตมีราคะก็รู้ว่าจิตมีราคะ หรือจิตปราศจากราคะก็รู้ว่าจิตปราศจากราคะ จิตมีโทสะก็รู้ว่าจิตมีโทสะ หรือจิตปราศจากโทสะก็รู้ว่าจิตปราศจากโทสะ จิตมีโมหะก็รู้ว่าจิตมีโมหะ หรือจิตปราศจากโมหะก็รู้ว่าจิตปราศจากโมหะ จิตหดหู่ก็รู้ว่าจิตหดหู่ หรือจิตฟุ้งซ่านก็รู้ว่าจิตฟุ้งซ่าน จิตเป็นมหัคคตะก็รู้ว่าจิตเป็นมหัคคตะ หรือจิตไม่เป็นมหัคคตะก็รู้ว่าจิตไม่เป็นมหัคคตะ จิต มีจิตอื่นยิ่งกว่าก็รู้ว่าจิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า หรือจิตไม่มีจิตอื่น ยิ่งกว่าก็รู้ว่าจิตไม่มีจิตอื่นยิ่งกว่า จิตเป็นสมาธิก็รู้ว่าจิตเป็นสมาธิ หรือจิตไม่เป็นสมาธิก็รู้ว่าจิตไม่เป็นสมาธิ จิตหลุดพ้นก็รู้ว่าจิตหลุดพ้น หรือจิตไม่หลุดพ้นก็รู้ว่าจิตไม่หลุดพ้น (๔) เธอย่อมระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมาก คือ ระลึกชาติได้หนึ่งชาติบ้าง สองชาติบ้าง สามชาติบ้าง สี่ชาติบ้าง ห้าชาติบ้าง สิบชาติบ้าง ยี่สิบชาติบ้าง สามสิบชาติบ้าง สี่สิบชาติบ้าง
- ๑จิตทั้ง ๘ คู่นี้ ดูความหมายที่เชิงอรรถในข้อ ๒๓ (อุปกิเลสสูตร ปัญจังคิกวรรค ปฐมปัณณาสก์ ปัญจกนิบาต) หน้า ๒๙ ในเล่มนี้
ห้าสิบชาติบ้าง ร้อยชาติบ้าง พันชาติบ้าง แสนชาติบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอดวิวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอดสังวัฏฏวิวัฏฏกัป เป็นอันมากบ้าง ว่า ‘ในภพโน้น เราได้มีชื่ออย่างนั้น มีโคตรอย่างนั้น มีผิวพรรณอย่างนั้น มีอาหารอย่างนั้น เสวยสุขทุกข์อย่างนั้น ๆ มีกำหนดอายุเพียงเท่านั้น ครั้นจุติจากภพนั้นแล้ว ได้ไปเกิดในภพโน้น แม้ใน ภพโน้นนั้นเราก็ได้มีชื่ออย่างนั้น มีโคตรอย่างนั้น มีผิวพรรณอย่างนั้น มีอาหารอย่างนั้น เสวยสุขทุกข์อย่างนั้น ๆ มีกำหนดอายุเพียงเท่านั้น ครั้นจุติจากภพโน้นนั้นแล้ว จึงได้มาเกิดในภพนี้’ เธอระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมากพร้อมทั้งอาการ (คือวรรณะเป็นต้น)
พร้อมทั้งอุเทศ (คือชื่อและโคตร) ด้วยประการฉะนี้(๕) เธอย่อมเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังอุบัติ เลว ประณีต มี ผิวพรรณดี มีผิวพรรณทราม ได้ดี ตกยาก ด้วยทิพยจักษุ อันบริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมนุษย์ ย่อมรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมได้ว่า ‘หมู่สัตว์เหล่านี้หนอประกอบด้วยกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ว่าร้ายพระอริยเจ้า เป็นมิจฉาทิฏฐิ ยึด ถือการกระทำด้วยอำนาจมิจฉาทิฏฐิหมู่สัตว์เหล่านั้นหลังจาก ตายไปจึงเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ’ หรือว่า ‘หมู่สัตว์ เหล่านี้ประกอบด้วยกายสุจริต วจีสุจริต มโนสุจริต ไม่ว่าร้ายพระอริยเจ้า เป็นสัมมาทิฏฐิ ยึดถือการกระทำด้วยอำนาจ
- ๑สังวัฏฏวิวัฏฏกัป ดูความหมายที่เชิงอรรถในข้อ ๒๓ (อุปกิเลสสูตร ปัญจังคิกวรรค ปฐมปัณณาสก์ ปัญจกนิบาต) หน้า ๓๐ ในเล่มนี้
- ๒อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดูความหมายที่เชิงอรรถในข้อ ๒๓ (อุปกิเลสสูตร ปัญจังคิกวรรค ปฐม ปัณณาสก์ ปัญจกนิบาต) หน้า ๓๑ ในเล่มนี้
สัมมาทิฏฐิ หมู่สัตว์เหล่านั้นหลังจากตายไปจึงเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ ’ เธอย่อมเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังอุบัติ เลว ประณีต มีผิวพรรณดี มีผิวพรรณทราม ได้ดี ตกยาก ด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมนุษย์ ย่อมรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมได้ด้วยประการฉะนี้(๖) เธอย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”
๓.อินทริยสูตร
ว่าด้วยคุณธรรมของภิกษุผู้เป็นนาบุญ
{๒๗๔} [๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่น ยิ่งกว่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) อินทรีย์คือศรัทธา (๒) อินทรีย์คือวิริยะ (๓) อินทรีย์คือสติ
(๔) อินทรีย์คือสมาธิ
(๕) อินทรีย์คือปัญญา
- ๑สุคติโลกสวรรค์ ดูความหมายที่เชิงอรรถในข้อ ๒๓ (อุปกิเลสสูตร ปัญจังคิกวรรค ปฐมปัณณาสก์ ปัญจกนิบาต) หน้า ๓๑ ในเล่มนี้
- ๒เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ ดูความหมายที่เชิงอรรถในข้อ ๒๓ (อุปกิเลสสูตร ปัญจังคิกวรรค ปฐมปัณณาสก์ ปัญจกนิบาต) หน้า ๓๒ ในเล่มนี้
จบ ๒. อาหุเนยยสูตร ที่ ๒