พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · เทวตาวรรค
ฌานสูตรที่ ๑
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในเทวตาวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ เทวตาวรรค ฌานสูตรที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๕๙๔–๕๙๕
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล ย่อม เป็นผู้สามารถที่จะถึงความมีกำลังในสมาธิได้”
๙. ปฐมตัชฌานสูตร
ว่าด้วยความเป็นผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุปฐมฌาน สูตรที่ ๑
{๓๔๔} [๗๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ย่อมเป็น ผู้ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) กามฉันทะ (ความพอใจในกาม)
(๒) พยาบาท (ความปองร้าย)
(๓) ถีนมิทธะ (ความหดหู่และเคลิบเคลิ้ม)
(๔) อุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่านและรำคาญ)
(๕) วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย)
(๖) เธอย่อมไม่เห็นโทษในกามทั้งหลายด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ย่อมเป็นผู้ ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กามฉันทะ (๒) พยาบาท
(๓) ถีนมิทธะ (๔) อุทธัจจกุกกุจจะ
(๕) วิจิกิจฉา
(๖) เธอย่อมเห็นโทษในกามทั้งหลายด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้”
๑๐. ทุติยตัชฌานสูตร
ว่าด้วยความเป็นผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุปฐมฌาน สูตรที่ ๒
{๓๔๕} [๗๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ย่อม เป็นผู้ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) กามวิตก (ความตรึกในทางกาม)
(๒) พยาปาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท)
(๓) วิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน)
(๔) กามสัญญา (ความกำหนดหมายในทางกาม)
(๕) พยาปาทสัญญา (ความกำหนดหมายในทางพยาบาท)
(๖) วิหิงสาสัญญา (ความกำหนดหมายในทางเบียดเบียน)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ย่อมเป็นผู้ ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว ย่อมเป็นผู้สามารถ ที่จะบรรลุปฐมฌานได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กามวิตก (๒) พยาปาทวิตก
(๓) วิหิงสาวิตก (๔) กามสัญญา
(๕) พยาปาทสัญญา (๖) วิหิงสาสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว ย่อมเป็นผู้ สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานได้”
จบ เทวตาวรรคที่ ๒
จบ ฌานสูตรที่ ๑