พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · สมณวรรค
เสขสูตร ที่ ๔
เล่ม ๒๐ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๒๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๑ ในสมณวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ สมณวรรค เสขสูตร ที่ ๔ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๓๕๘–๓๕๙
๘. ตติยสิกขาสูตร
ว่าด้วยไตรสิกขา สูตรที่ ๓
{๕๒๘} [๑๐๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขาบท ๑๕๐ ถ้วนนี้มาสู่อุเทศทุกกึ่งเดือน ซึ่งกุลบุตรทั้งหลายผู้ปรารถนาประโยชน์ศึกษากันอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขาซึ่งเป็นที่รวมแห่งสิกขาบท ๑๕๐ นั้นไว้ทั้งหมดมี ๓ สิกขา ๓ คืออะไรบ้าง คือ อธิสีลสิกขา ๑ อธิจิตตสิกขา ๑ อธิปัญญาสิกขา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขาซึ่งเป็นที่รวมแห่งสิกขาบท ๑๕๐ นั้นไว้ทั้งหมดมี ๓ นี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ทำให้บริบูรณ์ในศีล เป็นผู้ทำให้บริบูรณ์ในสมาธิ เป็นผู้ทำให้บริบูรณ์ในปัญญา เธอย่อมล่วงละเมิดสิกขาบทเล็กน้อยบ้าง ย่อมออกจากอาบัติบ้าง ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าไม่มีใครกล่าวความเป็นคนอาภัพเพราะล่วงสิกขาบทนี้ไว้ แต่ว่าสิกขาบทเหล่าใดเป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ สมควรแก่พรหมจรรย์ เธอเป็นผู้มีศีลยั่งยืนและมีศีลมั่นคงในสิกขาบทเหล่านั้น สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย เธอย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น
เธอย่อมเป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายีเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายีเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นอนาคามีผู้อสังขารปรินิพพายีเพราะโอรัมภาคิสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายีเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามีเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นสกทาคามี
เพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป และเพราะราคะ โทสะ และโมหะเบาบาง กลับมาสู่โลกนี้อีกคราวเดียวเท่านั้นแล้วจักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นเอกพีชีโสดาบันเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป มาเกิดยังภพนี้หนเดียวเท่านั้นแล้วจักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นโกลังโกลโสดาบันเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป เวียนว่ายตายเกิดอยู่ ๒ หรือ ๓ ตระกูลแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ ก็หรือว่าเมื่อยังไม่ถึงยังไม่แทงตลอดวิมุตตินั้น เธอย่อมเป็นสัตตักขัตตุปรมโสดาบันเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในเทวดาและมนุษย์อย่างมาก ๗ ครั้งแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ทำให้บริบูรณ์ย่อมให้สำเร็จได้บริบูรณ์ ผู้ทำได้เพียงบางส่วนย่อมให้สำเร็จได้เพียงบางส่วน อย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวสิกขาบททั้งหลายว่าไม่เป็นหมันเลย”
๙. ปฐมสิกขัตตยสูตร
ว่าด้วยสิกขา ๓ สูตรที่ ๑
{๕๒๙} [๑๐๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขามี ๓ นี้ สิกขา ๓ คืออะไรบ้าง คือ อธิสีลสิกขา ๑ อธิจิตตสิกขา ๑ อธิปัญญาสิกขา ๑
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อธิสีลสิกขาเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีศีล ... สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอธิสีลสิกขา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อธิจิตตสิกขาเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม ... บรรลุจตุตถฌานอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอธิจิตตสิกขา
จบ เสขสูตร ที่ ๔