arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · โลณผลวรรค

ปริสสูตร

เล่ม ๒๐

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๓๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๑ ในโลณผลวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ โลณผลวรรค ปริสสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๓๗๐–๓๗๒

หน้า ๓๗๐

บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอริยสาวกพึงทำกาละในสมัยนั้น เธอย่อมไม่มีสังโยชน์ที่เป็นเหตุให้อริยสาวกผู้ประกอบแล้วกลับมาสู่โลกนี้อีก”

๔. ปริสาสูตร

ว่าด้วยบริษัท ๓ ประเภท

{๕๓๕} [๑๐๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้ ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐ

(๒) บริษัทที่เป็นพวกเป็นหมู่

(๓) บริษัทที่พร้อมเพรียงกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐเป็นไฉน คือ ในบริษัทใดในธรรมวินัยนี้ พวกภิกษุผู้เถระเป็นคนไม่มักมาก ไม่ย่อหย่อน ทอดทิ้งธุระในการก้าวไปสู่ทางต่ำ เป็นหัวหน้าในปวิเวก ปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง ประชุมชนภายหลังถือเอาภิกษุเถระพวกนั้นเป็นแบบอย่าง แม้ประชุมชนนั้นก็ไม่มักมาก ไม่ย่อหย่อน ทอดทิ้งธุระในการก้าวไปสู่ทางต่ำ เป็นหัวหน้าในปวิเวก ปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าบริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ทอดทิ้งธุระในการก้าวไปสู่ทางต่ำ (โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา) หมายถึงหมดธุระในนิวรณ์ ๕ ซึ่งเรียกว่าการก้าวไปสู่ทางต่ำ (องฺ.ติก.อ. ๒๔๙, ม.มู.อ. ๑/๑๑๐-๑๑๑, องฺ.ทุก.อ. ๕๓)
  2. ๒ปวิเวก หมายถึงความสงัด ๓ อย่าง คือ (๑) กายวิเวก ความสงัดทางกาย (๒) จิตตวิเวก ความสงัดทางจิต (๓) อุปธิวิเวก ความสงัดจากอุปธิกิเลส คือพระนิพพาน (องฺ.ติก.อ. ๒๔๙)
หน้า ๓๗๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บริษัทที่เป็นพวกเป็นหมู่เป็นไฉน คือ ในบริษัทใดในธรรมวินัยนี้ พวกภิกษุเกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าบริษัทที่เป็นพวกเป็นหมู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บริษัทที่พร้อมเพรียงกันเป็นไฉน คือ ในบริษัทใดในธรรมวินัยนี้ พวกภิกษุสามัคคีกัน ชื่นชมยินดี ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนน้ำนมกับน้ำ มองดูกันและกันด้วยสายตารักกันอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าบริษัทที่พร้อมเพรียงกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใดพวกภิกษุสามัคคีกัน ชื่นชมยินดี ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนนํ้านมกับนํ้า มองดูกันและกันด้วยสายตาที่รักกันอยู่ สมัยนั้นภิกษุทั้งหลายย่อมประสพบุญเป็นอันมาก ในสมัยนั้นภิกษุทั้งหลายก็อยู่เหมือนพรหม คือ อยู่ด้วยมุทิตาเจโตวิมุตติ ผู้ที่มีปราโมทย์ย่อมเกิดปีติ ผู้ที่มีใจประกอบด้วยปีติ กายย่อมสงบ ผู้มีกายสงบย่อมเสวยสุข ผู้มีสุข จิตย่อมตั้งมั่นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนฝนลูกเห็บตกลงบนยอดเขา นํ้านั้นย่อมไหลไปตามที่ลุ่ม ทำให้ซอกเขา ลำธาร และห้วยเต็มเปี่ยม ซอกเขาลำธารและห้วยเต็มเปี่ยมแล้ว ย่อมทำให้หนองเต็มเปี่ยม หนองเต็มเปี่ยมแล้วย่อมทำให้บึงเต็มเปี่ยม บึงเต็มเปี่ยมแล้วย่อมทำให้แม่นํ้าน้อยเต็มเปี่ยม แม่นํ้าน้อยเต็มเปี่ยมแล้วย่อมทำให้แม่นํ้าใหญ่เต็มเปี่ยม แม่นํ้าใหญ่เต็มเปี่ยมแล้วย่อมทำให้สมุทรเต็มเปี่ยม ฉันใดฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย สมัยใดพวกภิกษุสามัคคีกัน ชื่นชมยินดี ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนนํ้านมกับน้ำ มองดูกันและกันด้วยสายตาที่รักกันอยู่ สมัยนั้นภิกษุทั้งหลายย่อมประสพบุญเป็นอันมาก ในสมัยนั้นภิกษุทั้งหลายก็อยู่เหมือนพรหม คือ อยู่ด้วยมุทิตาเจโตวิมุตติ ผู้ที่มีปราโมทย์

หน้า ๓๗๒

ย่อมเกิดปีติ ผู้ที่มีใจประกอบด้วยปีติ กายย่อมสงบ ผู้มีกายสงบย่อมเสวยสุข ผู้มีสุข จิตย่อมตั้งมั่น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้แล”

๕. ปฐมอาชานียสูตร

ว่าด้วยองค์ ๓ ของม้าต้นและของภิกษุ

{๕๓๖} [๑๐๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวงามของพระราชา ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมควรแก่พระราชา ควรเป็นม้าต้น นับว่าเป็นราชพาหนะได้ องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้างคือ ม้าอาชาไนยตัวงามของพระราชาในโลกนี้(๑) สมบูรณ์ด้วยสี

(๒) สมบูรณ์ด้วยกำลัง

(๓) สมบูรณ์ด้วยฝีเท้าเร็ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวงามของพระราชาประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แลย่อมควรแก่พระราชา ควรเป็นม้าต้น นับว่าเป็นราชพาหนะได้ ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวรรณะ

(๒) เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยกำลัง

(๓) เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยเชาวน์