พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · โลณผลวรรค
วิวิตตสูตร
เล่ม ๒๐ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๓๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๑ ในโลณผลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ โลณผลวรรค วิวิตตสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๓๖๗–๓๖๙
๒. ปวิเวกสูตร
ว่าด้วยความสงัดจากกิเลส ๓ อย่าง
{๕๓๓} [๑๐๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติความสงัดจากกิเลสไว้ ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ความสงัดจากกิเลสเพราะจีวร
(๒) ความสงัดจากกิเลสเพราะบิณฑบาต
(๓) ความสงัดจากกิเลสเพราะเสนาสนะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในความสงัดจากกิเลส ๓ อย่างนั้น ในความสงัดจากกิเลสเพราะจีวร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ดังนี้ คือ ครองผ้าป่านบ้าง ผ้าแกมกันบ้าง ผ้าห่อศพบ้าง ผ้าบังสุกุลบ้าง ผ้าเปลือกไม้บ้าง หนังเสือบ้าง หนังเสือพร้อมทั้งเล็บบ้าง ผ้าคากรองบ้าง ผ้าเปลือกปอกรองบ้าง ผ้าผลไม้กรองบ้าง ผ้ากัมพลทำด้วยผมคนบ้าง ผ้ากัมพลทำด้วยขนสัตว์บ้าง ผ้าทำด้วยปีกนกเค้าบ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลที่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ในความสงัดจากกิเลสเพราะจีวรดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในความสงัดจากกิเลส ๓ อย่างนั้น ในความสงัดจากกิเลสเพราะบิณฑบาต พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ดังนี้
คือ เป็นผู้มีผักดองเป็นภักษาบ้าง มีข้าวฟ่างเป็นภักษาบ้าง มีลูกเดือยเป็นภักษาบ้าง มีกากข้าวเป็นภักษาบ้าง มีสาหร่ายเป็นภักษาบ้าง มีรำเป็นภักษาบ้าง มีข้าวตังเป็นภักษาบ้าง มีกำยานเป็นภักษาบ้าง มีหญ้าเป็นภักษาบ้าง มีโคมัยเป็นภักษาบ้าง มีเหง้าและผลไม้ในป่าเป็นอาหาร บริโภคผลไม้หล่นยังอัตภาพให้เป็นไป ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลที่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ในความสงัดจากกิเลสเพราะบิณฑบาตดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในความสงัดจากกิเลส ๓ อย่างนั้น ในความสงัดจากกิเลสเพราะเสนาสนะ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ดังนี้ คือ ป่า
โคนไม้ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง โรงลาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้แลที่พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติไว้ในความสงัดจากกิเลสเพราะเสนาสนะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกบัญญัติความสงัดจากกิเลส ๓ อย่างนี้แลไว้
[๑๐๑๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนความสงัดจากกิเลสของภิกษุในธรรมวินัยนี้มี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้
(๑) เป็นผู้มีศีล ละความเป็นผู้ทุศีล และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะศีลนั้นด้วย
(๒) เป็นผู้มีความเห็นชอบ ละความเห็นผิด และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะความเห็นชอบนั้นด้วย
(๓) เป็นพระขีณาสพ ละอาสวะทั้งหลาย และเป็นผู้สงัดจากอาสวะทั้งหลายนั้นด้วย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุที่ภิกษุเป็นผู้มีศีล ละความเป็นผู้ทุศีล .... ฉะนั้น ภิกษุนี้จึงเรียกว่าเป็นผู้บรรลุส่วนอันเลิศ บรรลุส่วนที่เป็นแก่นสาร เป็นผู้บริสุทธิ์ ตั้งอยู่ในธรรมที่เป็นสาระ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคฤหบดีชาวนาพึงใช้คนให้รีบเร่งเก็บเกี่ยวข้าวสาลีในนาของเขาซึ่งถึงพร้อมแล้ว ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งรวบรวมเข้าไว้ ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งขนเอาไปเข้าลาน ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งลอมไว้ ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งนวดเสีย ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รุเอาฟางออกเสีย ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รวมข้าวเปลือกเป็นกองเข้าไว้ ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งฝัดข้าว ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งขนเอาไป ครั้นแล้ว
- ๑ธรรมที่เป็นสาระ ในที่นี้ ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา (องฺ.ติก.อ. ๒๔๘)
พึงใช้คนให้รีบเร่งซ้อม ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งเอาแกลบออกเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเป็นอย่างนี้ ข้าวเปลือกเหล่านั้นของคฤหบดีชาวนานั้นพึงเป็นของถึงส่วนอันเลิศ ถึงส่วนเป็นแก่นสาร สะอาดหมดจด ตั้งอยู่ในความเป็นของมีแก่นสาร ฉันใด
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกันแล เป็นผู้มีศีล ละความเป็นผู้ทุศีล และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะศีลนั้นด้วย ๑ เป็นผู้มีความเห็นชอบ ละความเห็นผิด และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะความเห็นชอบนั้นด้วย ๑ เป็นพระขีณาสพ ละอาสวะทั้งหลาย และเป็นผู้สงัดจากอาสวะทั้งหลายนั้นด้วย ๑ ภิกษุนี้จึงเรียกว่าเป็นผู้บรรลุส่วนอันเลิศ บรรลุส่วนที่เป็นแก่นสาร เป็นผู้บริสุทธิ์ ตั้งอยู่ในธรรมที่เป็นสาระ”
๓. สรทสูตร
ว่าด้วยการละสังโยชน์ ๓ ด้วยธรรมจักษุ
{๕๓๔} [๑๐๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อท้องฟ้าอยู่ห่างไกล ปราศจากเมฆหมอกในสรทสมัย ดวงอาทิตย์ขึ้นสู่ท้องฟ้า กำจัดความมืดที่อยู่ในอากาศทั้งหมดแล้ว ย่อมส่องแสงร้อนแรงและรุ่งโรจน์อยู่ ฉันใด
ฉันนั้นเหมือนกันแล ภิกษุทั้งหลาย เมื่อธรรมจักษุอันปราศจากธุลี ปราศจากมลทินได้เกิดขึ้นแก่อริยสาวก พร้อมกับความเกิดขึ้นแห่งทัสสนะ อริยสาวกย่อมละสังโยชน์ ๓ อย่าง คือ สักกายทิฏฐิ (ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน) วิจิกิจฉา (ความสงสัย) สีลัพพตปรามาส (ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต) ได้เด็ดขาดอีกอย่างหนึ่ง อริยสาวกย่อมออกไปจากธรรม ๒ ประการ คือ อภิชฌาและพยาบาทได้ อริยสาวกนั้นสงัดแล้วจากกาม สงัดจากแล้วอกุศลธรรม
จบ วิวิตตสูตร