arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต ปัณณาสก์ที่ ๒ · เถรวรรค

ปุณณิยสูตร

เล่ม ๒๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในเถรวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต ปัณณาสก์ที่ ๒ เถรวรรค ปุณณิยสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๔)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๔ หน้า ๑๔๗–๑๔๘

หน้า ๑๔๗

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีความปรารถนาลามกจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีความเห็นผิดจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แลจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้

ว่าด้วยธรรม ๑๐ ประการที่เป็นเหตุให้เจริญในธรรมวินัย

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธาจักถึงความเจริญงอกงามไพ บูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีศีลจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นพหูสูต ทรงสุตะจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้ว่าง่ายจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีมิตรดีจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้ปรารภความเพียรจักถึงความเจริญงอก งามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นมีสติตั้งมั่นจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

--------------------------------------

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้สันโดษจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุเป็นผู้มีความเห็นชอบจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนอานนท์ การที่ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แล จักถึง ความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้”

๓. ปุณณิยสูตร

ว่าด้วยเหตุปัจจัยที่ทำให้พระธรรมเทศนาแจ่มแจ้งและไม่แจ่มแจ้ง

{๘๓} [๘๓] ครั้งนั้นแล ท่านพระปุณณิยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอ เป็นเหตุ เป็นปัจจัย ที่บางครั้งพระธรรมเทศนาของพระตถาคต ย่อมแจ่มแจ้ง บางครั้งก็ไม่แจ่มแจ้ง”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา แต่ไม่เข้าไปเพียงใด ธรรมเทศนาของตถาคตย่อมไม่แจ่มแจ้งเพียงนั้น แต่เมื่อใดภิกษุเป็นผู้มีศรัทธาและเข้าไป เมื่อนั้น ธรรมเทศนาของตถาคตย่อมแจ่มแจ้ง

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป แต่ไม่นั่งใกล้ ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป และนั่งใกล้ แต่ไม่สอบถาม

------------------------------------

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ และสอบถาม แต่ไม่เงี่ยโสตลงสดับธรรม ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม และเงี่ยโสตลงสดับธรรม แต่สดับธรรมแล้วไม่ทรงจำไว้ ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม เงี่ยโสตลงสดับธรรม และสดับธรรมแล้วทรงจำไว้ แต่ไม่พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม เงี่ยโสต ลงสดับธรรม สดับธรรมแล้วทรงจำไว้ และพิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ แต่ไม่รู้ทั่วถึงอรรถไม่รู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม เงี่ยโสต ลงสดับธรรม สดับธรรมแล้วทรงจำไว้ พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม แต่ไม่เป็นผู้มีวาจางาม เจรจาถ้อยคำไพเราะ สละสลวย ไม่หยาบคาย ให้รู้เนื้อความได้แจ่มแจ้ง ...

ดูก่อนปุณณิยะ ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม เงี่ยโสต ลงสดับธรรม สดับธรรมแล้วทรงจำไว้ พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม และเป็นผู้มีวาจางาม เจรจาถ้อยคำไพเราะ สละสลวย ไม่หยาบคาย ให้รู้เนื้อความได้แจ่มแจ้ง แต่ไม่เป็นผู้ชี้แจงเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงเพียงใด ธรรมเทศนาของตถาคตย่อมไม่แจ่มแจ้งเพียงนั้นแต่เมื่อใด ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา เข้าไป นั่งใกล้ สอบถาม เงี่ยโสตลง สดับธรรม สดับธรรมแล้วทรงจำไว้ พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เป็นผู้มีวาจางาม

หน้า ๑๔๘

เจรจาถ้อยคำไพเราะ สละสลวย ไม่หยาบคาย ให้รู้เนื้อความได้แจ่มแจ้ง และเป็นผู้ชี้แจงเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริง เมื่อนั้น ธรรมเทศนาของตถาคตย่อมแจ่มแจ้ง

ดูก่อนปุณณิยะ ธรรมเทศนาของตถาคตประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ เหล่านี้แลจึงแจ่มแจ้งโดยส่วนเดียว”

๔. พยากรณสูตร

ว่าด้วยพยากรณ์ภิกษุผู้เจริญงอกงามในธรรม

{๘๔} [๘๔] ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวคำนี้ว่า

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้ พระตถาคตหรือสาวก ของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการ กำหนดรู้จิตของผู้อื่น จึงซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามภิกษุนั้น ภิกษุนั้นถูกพระตถาคต หรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามอยู่ ย่อมเข้าป่าเข้ารกไป ย่อมถึงความไม่เจริญ ถึงความพินาศ ถึงความไม่เจริญและความพินาศพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลา ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้วทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึงพยากรณ์อรหัตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควร