arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ตติยปัณณาสก์

อาสาวรรค

เล่ม ๒๐

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๓–๓๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๕ ในตติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับ

๓. ตติยปณฺณาสก

๑. อาสาทุปฺปชหวคฺค

๓. ตติยปัณณาสก์

๑. อาสาทุปปชหวรรค

หมวดว่าด้วยความหวังที่ละได้ยาก

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ตติยปัณณาสก์ อาสาวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๐ หน้า ๘๓–๘๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๑๔–๑๑๖

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวมา ภิกฺขเว อาสา ทุปฺปชหา. กตมา เทฺว ? ลาภาสา จ ชีวิตาสา จ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาสา ทุปฺปชหาติ. (๑)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละ ได้ยากความหวัง ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความหวังในลาภ ๒. ความหวังในชีวิต

ความหวัง ๒ อย่างนี้แล ละได้ยาก (๑)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม เทฺว ? โย จ ปุพฺพการี, โย จ กตญฺญูกตเวที. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมินฺติ. (๒)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. บุพพการี (ผู้ทำอุปการะก่อน) ๒. กตัญญูกตเวที (ผู้รู้อุปการะที่เขาทำแล้วและตอบแทน)

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๒)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม เทฺว ? ติตฺโต จ ตปฺเปตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมินฺติ. (๓)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่อิ่มเอง ๒. คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๓)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑คนที่อิ่มเอง หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระสาวกของพุทธเจ้า และพระขีณาสพ (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)
  2. ๒คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุตฺตปฺปยา. กตเม เทฺว ? โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ นิกฺขิปติ, โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ วิสฺสชฺเชติ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุตฺตปฺปยาติ. (๔)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ยาก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ยาก (๔)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา สุตปฺปยา. กตเม เทฺว ? โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ น นิกฺขิปติ, โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ น วิสฺสชฺเชติ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา สุตปฺปยาติ. (๕)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ง่าย

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่ไม่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่ไม่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ง่าย (๕)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา ราคสฺส อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? สุภนิมิตฺตญฺจ อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา ราคสฺส อุปฺปาทายาติ. (๖)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปัจจัยให้เกิดราคะ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. สุภนิมิต (นิมิตงาม) ๒. อโยนิโสมนสิการ (การมนสิการโดยไม่แยบคาย)

ปัจจัยให้เกิดราคะ ๒ อย่างนี้แล (๖)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑สุภนิมิต หมายถึงอิฏฐารมณ์ คืออารมณ์ที่น่าปรารถนา (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๔/๖๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา โทสสฺส อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปฏิฆนิมิตฺตญฺจ อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา โทสสฺส อุปฺปาทายาติ. (๗)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปัจจัยให้เกิดโทสะ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปฏิฆนิมิต (นิมิตให้ขัดเคือง) ๒. อโยนิโสมนสิการ

ปัจจัยให้เกิดโทสะ ๒ อย่างนี้แล (๗)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปฏิฆนิมิต หมายถึงอนิฏฐนิมิต คืออารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนา (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๕/๖๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา มิจฺฉาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปรโต จ โฆโส อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา มิจฺฉาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทายาติ. (๘)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปัจจัยให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปรโตโฆสะ (เสียงจากผู้อื่น) ๒. อโยนิโสมนสิการ

ปัจจัยให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้แล (๘)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปรโตโฆสะ ในที่นี้หมายถึงการฟังอสัทธรรมจากผู้อื่น (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๖/๖๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา สมฺมาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปรโต จ โฆโส โยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา สมฺมาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทายาติ. (๙)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปรโตโฆสะ ๒. โยนิโสมนสิการ (การมนสิการโดยแยบคาย)

ปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้แล (๙)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปรโตโฆสะ ในที่นี้หมายถึงการฟังพระสัทธรรมจากผู้อื่น (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๗/๖๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? ลหุกา จ อาปตฺติ ครุกา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๐)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติเบา ๒. อาบัติหนัก

อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๐)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑อาบัติหนัก คือปาราชิก และสังฆาทิเสส อาบัติเบา คือถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? ทุฏฺฐุลฺลา จ อาปตฺติ อทุฏฺฐุลฺลา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๑)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติชั่วหยาบ ๒. อาบัติไม่ชั่วหยาบ

อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๑)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑อาบัติชั่วหยาบ คือปาราชิกและสังฆาทิเสส อาบัติไม่ชั่วหยาบ คืออาบัติ ๕ อย่างที่เหลือ
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? สาวเสสา จ อาปตฺติ อนวเสสา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๒) อาสาทุปฺปชหวคฺโค ปฐโม.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติที่มีส่วนเหลือ ๒. อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ

ภิกษุทั้งหลาย อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๒)

อาสาทุปปชหวรรคที่ ๑ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑อาบัติที่มีส่วนเหลือ หมายถึงอาบัติที่เป็นสเตกิจฉา (อาบัติที่ยังพอเยียวยาหรือแก้ไขได้) คือสังฆาทิเสส ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต
  2. ๒อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ หมายถึงอเตกิจฉา (อาบัติที่เยียวยาไม่ได้หรือแก้ไขไม่ได้) คือปาราชิก