พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ตติยปัณณาสก์
อาสาวรรค
เล่ม ๒๐ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๓–๓๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๕ ในตติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับ
๓. ตติยปณฺณาสก
๑. อาสาทุปฺปชหวคฺค
๓. ตติยปัณณาสก์
๑. อาสาทุปปชหวรรค
หมวดว่าด้วยความหวังที่ละได้ยาก
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ตติยปัณณาสก์ อาสาวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๐ หน้า ๘๓–๘๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๑๔–๑๑๖
เทฺวมา ภิกฺขเว อาสา ทุปฺปชหา. กตมา เทฺว ? ลาภาสา จ ชีวิตาสา จ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาสา ทุปฺปชหาติ. (๑)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละ ได้ยากความหวัง ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ
๑. ความหวังในลาภ ๒. ความหวังในชีวิต
ความหวัง ๒ อย่างนี้แล ละได้ยาก (๑)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม เทฺว ? โย จ ปุพฺพการี, โย จ กตญฺญูกตเวที. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมินฺติ. (๒)
บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก
บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ
๑. บุพพการี (ผู้ทำอุปการะก่อน) ๒. กตัญญูกตเวที (ผู้รู้อุปการะที่เขาทำแล้วและตอบแทน)
บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๒)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม เทฺว ? ติตฺโต จ ตปฺเปตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมินฺติ. (๓)
บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก
บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ
๑. คนที่อิ่มเอง ๒. คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม
บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๓)
- ๑คนที่อิ่มเอง หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระสาวกของพุทธเจ้า และพระขีณาสพ (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)
- ๒คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา ทุตฺตปฺปยา. กตเม เทฺว ? โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ นิกฺขิปติ, โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ วิสฺสชฺเชติ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา ทุตฺตปฺปยาติ. (๔)
บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ยาก
บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ
๑. คนที่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง
บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ยาก (๔)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา สุตปฺปยา. กตเม เทฺว ? โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ น นิกฺขิปติ, โย จ ลทฺธํ ลทฺธํ น วิสฺสชฺเชติ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา สุตปฺปยาติ. (๕)
บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ง่าย
บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ
๑. คนที่ไม่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่ไม่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง
บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ง่าย (๕)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา ราคสฺส อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? สุภนิมิตฺตญฺจ อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา ราคสฺส อุปฺปาทายาติ. (๖)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา โทสสฺส อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปฏิฆนิมิตฺตญฺจ อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา โทสสฺส อุปฺปาทายาติ. (๗)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา มิจฺฉาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปรโต จ โฆโส อโยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา มิจฺฉาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทายาติ. (๘)
เทฺวเม ภิกฺขเว ปจฺจยา สมฺมาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทาย. กตเม เทฺว ? ปรโต จ โฆโส โยนิโส จ มนสิกาโร. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปจฺจยา สมฺมาทิฏฺฐิยา อุปฺปาทายาติ. (๙)
เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? ลหุกา จ อาปตฺติ ครุกา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๐)
เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? ทุฏฺฐุลฺลา จ อาปตฺติ อทุฏฺฐุลฺลา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๑)
เทฺวมา ภิกฺขเว อาปตฺติโย. กตมา เทฺว ? สาวเสสา จ อาปตฺติ อนวเสสา จ อาปตฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อาปตฺติโยติ. (๑๒) อาสาทุปฺปชหวคฺโค ปฐโม.
อาบัติ ๒ อย่างนี้
อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ
๑. อาบัติที่มีส่วนเหลือ ๒. อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ
ภิกษุทั้งหลาย อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๒)
อาสาทุปปชหวรรคที่ ๑ จบ
- ๑อาบัติที่มีส่วนเหลือ หมายถึงอาบัติที่เป็นสเตกิจฉา (อาบัติที่ยังพอเยียวยาหรือแก้ไขได้) คือสังฆาทิเสส ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต
- ๒อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ หมายถึงอเตกิจฉา (อาบัติที่เยียวยาไม่ได้หรือแก้ไขไม่ได้) คือปาราชิก
จบ อาสาวรรค