arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ทุติยปัณณาสก์

พาลวรรค

เล่ม ๒๐

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๔๓–๓๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๕ ในทุติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ พาลวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๓๔–๑๓๘

หน้า ๑๓๔

(๑๐) ๕. พาลวรรค

ว่าด้วยคนพาลและบัณฑิต

{๓๔๓} [๗๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑){๓๔๔} [๗๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๒){๓๔๕} [๗๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญ ว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล”

(๓){๓๔๖} [๗๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๔){๓๔๗} [๗๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาล มี ๒ ประเภทนี้แล” (๕){๓๔๘} [๗๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คน

หน้า ๑๓๕

ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๖)

{๓๔๙} [๗๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๗){๓๕๐} [๗๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๘){๓๕๑} [๗๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย

๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๙){๓๕๒} [๗๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑๐){๓๕๓} [๗๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่รังเกียจสิ่งที่ไม่น่ารังเกียจ ๑ ผู้ที่ไม่รังเกียจสิ่งที่น่ารังเกียจ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๑)

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อาสวะ ในที่นี้หมายถึงกิเลสทั้งหลาย (องฺ.ทุก.อ. ๖๔)
หน้า ๑๓๖

{๓๕๔} [๗๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่ไม่รังเกียจสิ่งที่ไม่น่ารังเกียจ ๑ ผู้ที่รังเกียจสิ่งที่น่ารังเกียจ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๒){๓๕๕} [๗๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๓){๓๕๖} [๗๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร

๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๔){๓๕๗} [๗๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๕){๓๕๘} [๗๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๖){๓๕๙} [๗๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๗)

หน้า ๑๓๗

{๓๖๐} [๗๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๘){๓๖๑} [๗๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๙){๓๖๒} [๗๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๒๐)

จบ พาลวรรคที่ ๕

จบ ทุติยปัณณาสก์

หน้า ๑๓๘

๓. ตติยปัณณาสก์

(๑๑) ๑. อาสาทุปปชหวรรค

ว่าด้วยบุคคลและธรรม ๒ ประเภท

{๓๖๓} [๗๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละได้ยาก ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความหวังในลาภ ๑ ความหวังในชีวิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้แลละได้ยาก” (๑){๓๖๔} [๗๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุพพการีบุคคล ๑ กตัญญูกตเวทีบุคคล ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๒){๓๖๕} [๗๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่อิ่มแล้ว ๑ คนที่ให้อิ่ม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๓){๓๖๖} [๗๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ยาก ๒ ประเภท คืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ยาก” (๔){๓๖๗} [๗๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ง่าย ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้ไม่เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ง่าย” (๕)

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑คนที่อิ่มแล้ว หมายถึงพระปัจเจกพุทธเจ้า พระอรหันตขีณาสพสาวกของพระพุทธเจ้า คนที่ให้อิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งชื่อว่าทั้งอิ่มแล้วทั้งยังผู้อื่นให้อิ่ม (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)
  2. ๒ผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา หมายถึงผู้ไม่สละสิ่งของที่ได้มาทั้งหมดแก่ผู้อื่น เหลือไว้บางส่วนให้ตนบริโภคเพียงยังอัตภาพให้เป็นไป (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)