arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ · สติปัฏฐานวรรค

วินิพันธสูตร

เล่ม ๒๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสติปัฏฐานวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ สติปัฏฐานวรรค วินิพันธสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๕๙๔–๕๙๗

หน้า ๕๙๔

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในสิกขา ... นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๔

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้โกรธ ไม่พอใจ มีจิตขัดเคือง มีจิตเป็นเสมือนตะปูในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้โกรธ ไม่พอใจ มีจิตขัดเคือง มีจิตเป็นเสมือนตะปู ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละตะปูตรึงใจ ๕ ประการนี้แล” ...

๑๐. เจตโสวินิพันธสูตร

ว่าด้วยเครื่องผูกพันใจและวิธีแก้

{๒๗๖} [๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องผูกพันใจมี ๕ ประการนี้ เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๑อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัดความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในร่างกาย ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๒

หน้า ๕๙๕

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยาน อยากในรูป ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๓

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบริโภคอิ่มหนำพอแก่ความต้องการแล้วประกอบความสุขในการนอน ความสุขในการเอนข้างความสุข ในการหลับอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้บริโภคอิ่มหนำพอแก่ความต้องการแล้ว ประกอบความสุขในการนอน ความสุขในการเอน ความสุขในการหลับอยู่ ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๔อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประพฤติพรหมจรรย์ ปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใดองค์หนึ่ง ด้วยศีลอันนี้ ด้วยข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์อันนี้’ จิตของภิกษุผู้ประพฤติพรหมจรรย์ปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใดองค์หนึ่งด้วยศีลอันนี้ ด้วยข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์อันนี้’ ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๕ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องผูกพันใจมี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ เพื่อละเครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้แล สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

(๒) พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

หน้า ๕๙๖

(๓) พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้(๔) พิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ เพื่อละเครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้แล”

จบ สติปัฏฐานวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สิกขาทุพพัลยสูตร ๒. นีวรณสูตร

๓. กามคุณสูตร ๔. อุปาทานขันธสูตร

๕. โอรัมภาคิยสูตร ๖. คติสูตร

๗. มัจฉริยสูตร ๘. อุทธัมภาคิยสูตร

๙. เจโตขีลสูตร ๑๐. เจตโสวินิพันธสูตร

หน้า ๕๙๗

(๘) ๓. สัมมัปปธานวรรค

๑. สิกขสูตร

ว่าด้วยเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังและวิธีแก้

{๒๗๗} [๗๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังมี ๕ ประการนี้ เหตุ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ปาณาติบาต ... (๕) สุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังมี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญสัมมัปปธาน ๔ เพื่อละเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลัง ๕ ประการนี้แล สัมมัปปธาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ย่อมทำฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคับ ประคองจิตไว้ เริ่มตั้งความเพียรเพื่อยังอกุศลธรรมอันเลวทรามซึ่งยังไม่เกิดมีให้เกิดขึ้น(๒) ย่อมทำฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคับ ประคองจิตไว้ เริ่มตั้งความเพียรเพื่อละอกุศลธรรมอันเลวทรามซึ่งเกิดขึ้นแล้ว(๓) ย่อมทำฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคับ ประคองจิตไว้ เริ่มตั้งความเพียรเพื่อยังกุศลธรรมซึ่งยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น(๔) ย่อมทำฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคับ ประคองจิตไว้ เริ่มตั้งความเพียรเพื่อความตั้งมั่น เพื่อความ ไม่เลือนหาย เพื่อความมียิ่งขึ้น เพื่อความไพบูลย์ เพื่อความเจริญ เพื่อความบริบูรณ์แห่งกุศลธรรมซึ่งเกิดขึ้นแล้ว