arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ · สัมโพธวรรค

สัชฌสูตร

เล่ม ๒๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในสัมโพธวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ สัมโพธวรรค สัชฌสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๗๕–๔๗๗

หน้า ๔๗๕

ดูก่อนสุตวา ทั้งครั้งก่อนและครั้งนี้ เราก็กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใด เป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นเป็นผู้ไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๙ ประการนี้ได้”

๘. สัชฌสูตร

ว่าด้วยฐานะที่พระอรหันต์ไม่ล่วงละเมิด

{๒๑๒} [๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่อสัชฌะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ข้าพระองค์และพระผู้มีพระภาคเจ้า อยู่ที่พระนครราชคฤห์ที่มีภูเขาเป็นคอกนี้แล ณ ที่นั้นแล ข้าพระองค์ได้สดับ รับฟังมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ดูก่อนสัชฌะ ภิกษุใดเป็นพระอรหันตขีณาสพอยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ของตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพสิ้นสุดแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๕ ประการได้ คือ ภิกษุผู้ขีณาสพ(๑) ไม่อาจที่จะแกล้งฆ่าสัตว์

(๒) ไม่อาจที่จะถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้อันเป็นส่วนแห่งความเป็นขโมย

หน้า ๔๗๖

(๓) ไม่อาจที่จะเสพเมถุนธรรม (๔) ไม่อาจที่จะกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่

(๕) ไม่อาจที่จะทำการสะสมบริโภคกามคุณเหมือนตอนเป็นคฤหัสถ์ในอดีต

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คำนี้ของพระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์ฟังมาดีแล้ว รับมาดีแล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ดีแล้วแลหรือ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสัชฌะ จริงละ คำนี้ท่านสดับมาดีแล้ว รับมาดีแล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ดีแล้ว ดูก่อนสัชฌะ ทั้งครั้งก่อนและครั้งนี้เราก็กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใดเป็นอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นเป็นผู้ไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๙ ประการได้ คือ ภิกษุผู้ขีณาสพ(๑) ไม่อาจที่จะแกล้งฆ่าสัตว์

(๒) ไม่อาจที่จะถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้อันเป็นส่วนแห่งความเป็นขโมย

(๓) ไม่อาจที่จะเสพเมถุนธรรม

(๔) ไม่อาจที่จะกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่

(๕) ไม่อาจที่จะทำการสะสมบริโภคกามคุณเหมือนตอนเป็นคฤหัสถ์ในอดีต

(๖) ไม่อาจที่จะบอกคืนพระพุทธเจ้า

(๗) ไม่อาจที่จะบอกคืนพระธรรม

(๘) ไม่อาจที่จะบอกคืนพระสงฆ์

(๙) ไม่อาจที่จะบอกคืนสิกขา’

ดูก่อนสัชฌะ ทั้งครั้งก่อนและครั้งนี้ เราก็กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใดเป็นอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว

หน้า ๔๗๗

ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นเป็นผู้ไม่อาจที่จะ ประพฤติล่วงฐานะ ๙ ประการนี้ได้”

๙. ปุคคลสูตร

ว่าด้วยบุคคล ๙ ประเภท

{๒๑๓} [๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๙ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๙ ประเภท คืออะไรบ้าง คือ

(๑) พระอรหันต์ (๒) ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อความเป็นพระอรหันต์

(๓) พระอนาคามี (๔) ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งอนาคามิผล

(๕) พระสกทาคามี (๖) ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งสกทาคามิผล

(๗) พระโสดาบัน (๘) ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

(๙) ปุถุชน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๙ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

๑๐. อาหุเนยยสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้เป็นเนื้อนาบุญ ๙ ประเภท

{๒๑๔} [๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๙ ประเภทนี้เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บุคคล ๙ ประเภท คืออะไรบ้าง คือ