พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · มุณฑราชวรรค
๗. ธนสูตร
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในมุณฑราชวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ มุณฑราชวรรค ธนสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๗๙–๘๑
(๑) สัทธาสัมปทาความถึงพร้อมด้วยศรัทธา
(๒) สีลสัมปทาความถึงพร้อมด้วยศีล
(๓) สุตสัมปทาความถึงพร้อมด้วยสุตะ
(๔) จาคสัมปทาความถึงพร้อมด้วยจาคะ
(๕) ปัญญาสัมปทาความถึงพร้อมด้วยปัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมปทามี ๕ ประการนี้แล”
๗. ธนสูตร
ว่าด้วยทรัพย์ ๕ ประการ
{๔๗} [๔๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ทรัพย์คือศรัทธา (๒) ทรัพย์คือศีล
(๓) ทรัพย์คือสุตะ (๔) ทรัพย์คือจาคะ
(๕) ทรัพย์คือปัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทรัพย์คือศรัทธาเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา คือ เชื่อพระปัญญาเครื่องตรัสรู้ของตถาคตว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ... ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทรัพย์คือศรัทธาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทรัพย์คือศีลเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัย นี้เป็นผู้เว้นขาดจากปาณาติบาต ... เว้นขาดจากการดื่มสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทรัพย์คือศีล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทรัพย์คือสุตะเป็นไฉน คือ อริยสาวกใน ธรรมวินัยนี้เป็นพหูสูต ... แทงตลอดด้วยดีด้วยปัญญา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้ เรียกว่าทรัพย์คือสุตะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทรัพย์คือจาคะเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ มีจิตปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มี ฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเสียสละ เป็นผู้ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทาน อยู่ครองเรือน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทรัพย์คือจาคะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทรัพย์คือปัญญาเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรม วินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความแจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะ ให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทรัพย์คือปัญญาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์ ๕ ประการนี้แล”
ผู้ใดมีศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหวในพระตถาคต มีศีล
อันงดงามที่พระอริยพอใจสรรเสริญ
มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์ และมีความเห็นที่ตรง
บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า ‘เป็นคนไม่ขัดสน’ ชีวิตของ
ผู้นั้นไม่เปล่าประโยชน์
เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญา เมื่อระลึกถึงคำสอน
ของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล
- ๑ความเลื่อมใส ในที่นี้หมายถึงความเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ความเห็นที่ถูกต้อง (ธมฺมทสฺสนํ ธรรมทัศน์) หมายถึงความเห็นในธรรมคืออริยสัจ ๔ (องฺ.จตุกฺก.อ.๓๔๙)
๘. อลัพภนียฐานสูตร
ว่าด้วยเหตุที่หาไม่ได้ ๕ ประการ
{๔๘} [๔๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุ ๕ ประการนี้ อันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดในโลกก็ตาม เหตุ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดา อย่าได้แก่เลย’ ดังนี้ อัน ใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม
(๒) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา อย่าได้เจ็บไข้เลย’ ....
(๓) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดา อย่าได้ตายเลย’ ....
(๔) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา อย่าได้สิ้นไปเลย’ ...
(๕) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดา อย่าได้พินาศเลย’ ดังนี้ อันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมแก่ไป เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว เขาย่อมไม่พิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ไม่ใช่เฉพาะสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของเราผู้เดียวเท่านั้นที่แก่ไป โดยที่แท้สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของสัตว์ทั้งปวงที่มีการมา การไป การจุติ การอุบัติย่อมแก่ไปทั้งสิ้น ก็แลเราเองเมื่อสิ่งที่มีความแก่ เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว จะพึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป แม้อาหารก็ไม่อยากจะรับประทาน แม้ร่างกายก็จะพึงเศร้าหมอง แม้การงานก็จะพึงหยุดชะงัก แม้พวกอมิตรก็จะพึงดีใจ แม้พวกมิตรก็จะพึงเสียใจ’ ดังนี้ เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว เขา
จบ ๗. ธนสูตร