arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · เถรวรรค

๙. เสขสูตร ที่ ๑

เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในเถรวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ เถรวรรค เสขสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๑๖๑–๑๖๒

หน้า ๑๖๑

เป็น รัตตัญญูบวชมานาน’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่ มีชื่อเสียง มียศ มีคนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏแก่ พวกคฤหัสถ์และบรรพชิต’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่ ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่เป็นพหูสูต ทรงไว้ซึ่งสุตะ สั่งสมสุตะ’ ดังนี้บ้างดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อสิ่งที่มิใช่ประโยชน์ เพื่อมิใช่ความสุข เพื่อความฉิบหาย แก่คนจำนวนมาก เพื่อมิใช่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็น ผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข เพื่อความเจริญแก่คนจำนวนมาก เพื่อ เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการคือ อะไรบ้าง คือ(๑) เป็นพระเถระ เป็น รัตตัญญู บวชมานาน

(๒) เป็นผู้มีชื่อเสียง มียศ มีคนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏ แก่พวกคฤหัสถ์และบรรพชิต

(๓) เป็นผู้ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัช บริขาร

(๔) เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใด งามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง ธรรมทั้งหลายเห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำไว้ ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา-----

(๕) เป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นไม่วิปริต เธอย่อมยังคนจำนวน มากให้ห่างเหินจากอสัทธรรม ให้ตั้งอยู่ในสัทธรรม คนจำนวนมากย่อมยึดถือทิฏฐานุคติของเธอว่า ‘ท่านเป็นพระเถระเป็นรัตตัญญู บวชมานาน’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระ มีชื่อเสียง มียศ คนจำนวนมากเป็นบริวาร ปรากฏ แก่พวกคฤหัสถ์เละบรรพชิต’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระ ที่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร’ ดังนี้บ้าง ‘ท่านเป็นพระเถระที่เป็นพหูสูต ทรงไว้ซึ่งสุตะ สั่งสมสุตะ’ ดังนี้บ้างดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข เพื่อความเจริญแก่คนจำนวนมาก เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”

๙. ปฐมเสขสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นไปเพื่อความเสื่อมและไม่เสื่อมของพระเสขะ สูตรที่ ๑

{๘๙} [๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อ ความเสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเป็นผู้ยินดีในการงาน

(๒) ความเป็นผู้ยินดีในการพูดคุย

(๓) ความเป็นผู้ยินดีในการนอน

(๔) ความเป็นผู้ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ

(๕) ไม่พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว

หน้า ๑๖๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อม แก่ภิกษุผู้เสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อความ ไม่เสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการงาน

(๒) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการพูดคุย

(๓) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการนอน

(๔) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ

(๕) พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความ ไม่เสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ”

๑๐. ทุติยเสขสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นไปเพื่อความเสื่อมและไม่เสื่อมของพระเสขะ สูตรที่ ๒

{๙๐} [๙๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อความ เสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เสขะในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีกิจมาก มีกรณียะมาก ไม่ฉลาดในกิจน้อยใหญ่ ละเลยการปลีกตัวออก ไม่ประกอบความสงบใจ ในภายใน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นธรรมประการที่ ๑ ย่อม เป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ความสงบใจ หมายถึงกัมมัฏฐานที่ประกอบด้วยสมาธิ หรือสมถกัมมัฏฐาน (องฺ.ปญฺจก.อ. ๔๓)