พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ · มหาวรรค
อัคคิขันธูปมสูตร
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในมหาวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ มหาวรรค อัคคิขันธูปมสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๑๖๔–๑๗๒
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนรอยนิ้วมือหรือรอยนิ้วหัวแม่มือย่อมปรากฏที่ด้ามมีดของช่างไม้หรือลูกมือของช่างไม้ แต่ช่างไม้หรือลูกมือของช่างไม้นั้นไม่รู้ได้ว่า ‘วันนี้ ด้ามมีดของเราสึกไปประมาณเท่านี้ วานนี้สึกไปประมาณเท่านี้ วันก่อน ๆ สึกไปประมาณเท่านี้’ โดยที่แท้ ช่างไม้หรือลูกมือของช่างไม้นั้นมีความรู้แต่ว่า ‘สึกไปแล้ว ๆ’ แม้ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกันแหละ ภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุประกอบความเพียรในการภาวนาอยู่ ก็ไม่รู้ได้ว่า ‘วันนี้ อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นไปแล้วประมาณเท่านี้ วานนี้สิ้นไปแล้วประมาณเท่านี้ หรือวันก่อน ๆ สิ้นไปแล้วประมาณเท่านี้’ ดังนี้ก็จริง ถึงอย่างนั้น เมื่ออา สวะสิ้นไปแล้ว เธอก็มีความรู้แต่ว่า ‘สิ้นไปแล้วๆ’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อเรือเดินทะเลที่เขาผูกด้วยเครื่องผูกคือหวาย แช่อยู่ในนํ้าตลอด ๖ เดือน ถูกเข็นขึ้นบกตอนฤดูหนาว เครื่องผูกเหล่านั้นถูกลมและแดดกระทบบ้าง ถูกฝนตกรดบ้าง ย่อมผุไปเปื่อยไปโดยไม่ยากเลย แม้ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุประกอบความเพียรในการภาวนาอยู่ สังโยชน์ทั้งหลายย่อมสงบระงับไปโดยไม่ยากเลย”
๘. อัคคิขันโธปมสูตร
ว่าด้วยเปรียบเหมือนกอดกองไฟ
{๖๙} [๗๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ เสด็จดำเนินทางไกลอยู่ ได้ทอดพระเนตรเห็นไฟกองใหญ่ กำลังลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงอยู่ในที่แห่งหนึ่ง ครั้นแล้วจึงเสด็จแวะลงข้างทาง ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ที่โคนไม้แห่งหนึ่ง แล้วได้ตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายเห็นกองไฟใหญ่ที่กำลังลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงอยู่โน่นไหม
ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “เห็น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุคคลเข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดกองไฟใหญ่ที่กำลังลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงอยู่โน่น กับการที่บุคคลเข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดพระราชธิดา บุตรสาวพราหมณ์ หรือบุตรสาวคฤหบดีผู้มีฝ่ามือฝ่าเท้าอ่อนนุ่ม อย่างไหนจะดีกว่ากัน”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่บุคคลเข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดพระราชธิดา บุตรสาวพราหมณ์ หรือบุตรสาวคฤหบดีผู้มีฝ่ามือฝ่าเท้าอ่อนนุ่มนี้ย่อมดีกว่า ส่วนการที่บุคคลเข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดกองไฟใหญ่ที่กำลังลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงอยู่โน่นเป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุคคลเข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดกองไฟใหญ่ที่กำลังลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงอยู่โน่นยังจะดีกว่าสำหรับบุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม มีความประพฤติไม่สะอาด น่ารังเกียจ ปกปิดกรรมชั่วไว้ มิใช่สมณะแต่ปฏิญาณตนว่าเป็นสมณะ มิใช่พรหมจารีแต่ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารี เป็นคนเน่าใน มีความกำหนัดกล้า เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าถึงเขาจะถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการเข้าไปกอดกองไฟใหญ่นั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไปเขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะการเข้าไปกอดกองไฟใหญ่นั้นเป็นปัจจัยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม มีความประพฤติไม่สะอาด น่ารังเกียจ ปกปิดกรรมชั่วไว้ มิใช่สมณะแต่ปฏิญาณตนว่าเป็นสมณะ มิใช่พรหมจารีแต่ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารี เป็นคนเน่าใน มีความกำหนัดกล้า เป็นดังกองขยะ เข้าไปนั่งกอดหรือนอนกอดพระราชธิดา บุตรสาวพราหมณ์ หรือบุตรสาวคฤหบดีผู้มีฝ่ามือฝ่าเท้าอ่อนนุ่มนั้น ย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไป เขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๑)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้เชือกหนังที่เหนียวพันแข้งทั้งสองข้างแล้วชักไปชักมาเชือกหนังนั้นพึงบาดผิว บาดผิวแล้วพึงบาดหนัง บาดหนังแล้วพึงบาดเนื้อ บาดเนื้อแล้วพึงตัดเส้นเอ็น ตัดเส้นเอ็นแล้วพึงตัดกระดูก ตัดกระดูกแล้วหยุดอยู่จดเยื่อในกระดูก กับการที่ยินดีการกราบไหว้แห่งกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่ยินดีการกราบไหว้แห่งกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า ส่วนการที่บุรุษผู้แข็งแรง ใช้เชือกหนังที่เหนียวพันแข้งทั้งสองข้างแล้วชักไปชักมา เชือกหนังนั้นพึงบาด ผิว... หยุดอยู่จดเยื่อในกระดูก นี้เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษ ผู้แข็งแรงใช้เชือกหนังที่เหนียวพันแข้งทั้งสองข้างแล้วชักไปชักมา เชือกหนัง นั้นพึงบาดผิว ... หยุดอยู่จดเยื่อในกระดูกยังจะดีกว่าสำหรับบุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าถึงเขาจะถึง ความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไป เขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล ... เป็นดังกองขยะ ยินดีการกราบไหว้ของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล นั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๒)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้หอกที่คมชะโลมน้ำมันแล้วพุ่งใส่กลางอก กับการที่ยินดีอัญชลีกรรมของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การยินดีอัญชลีกรรมของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า ส่วนการที่บุรุษผู้แข็งแรง ใช้หอกที่คมชะโลมนํ้ามันแล้วพุ่งใส่กลางอกนี้เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้หอกที่คมชะโลมนํ้ามันแล้วพุ่งใส่กลางอกนั้นยังจะดีกว่าสำหรับ บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเขาจะพึงถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไปเขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกเพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ยินดีอัญชลีกรรมของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๓)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้แผ่นเหล็กแดงที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงมาพันกายตัว กับการใช้สอยจีวรที่เขาถวายด้วยศรัทธา ของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การใช้สอยจีวรที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้แผ่นเหล็กแดงที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงมาพันกายตัวนี้เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้แผ่นเหล็กแดงที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงมาพันกายตัวนั้นยังจะดีกว่าสำหรับบุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้น
เพราะเหตุอะไร เพราะว่าเขาจะพึงถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการ กระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไปเขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะ ใช้สอยจีวรที่เขาถวายด้วยศรัทธา ของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๔)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้ขอเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเกี่ยวปากแล้วกรอกก้อนเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเข้าไปในปาก ก้อนเหล็กแดงนั้นจะพึงไหม้ริมฝีปากบ้าง ไหม้ปากบ้าง ไหม้ลิ้นบ้าง ไหม้คอบ้าง ไหม้เรื่อยไปถึงไส้ใหญ่ไส้น้อยแล้วออกทางทวารหนัก กับการบริโภคบิณฑบาตที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การบริโภคบิณฑบาตที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้ขอเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเกี่ยวปากแล้วกรอกก้อนเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเข้าไปในปาก
ก้อนเหล็กแดงนั้นจะพึงไหม้ริมฝีปากบ้าง ไหม้ปากบ้าง ไหม้ลิ้นบ้าง ไหม้คอบ้าง ไหม้เรื่อยไปถึงไส้ใหญ่ไส้น้อยแล้วออกทางทวารหนัก นี้เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษผู้แข็งแรงใช้ขอเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเกี่ยวปากแล้วกรอกก้อนเหล็ก ที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงเข้าไปในปาก ก้อนเหล็กแดงนั้นจะพึงไหม้ริม
ฝีปากบ้าง ไหม้ปากบ้าง ไหม้ลิ้นบ้าง ไหม้คอบ้าง ไหม้เรื่อยไปถึงไส้ใหญ่ไส้ น้อยแล้วออกทางทวารหนัก นั้นยังจะดีกว่าสำหรับบุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม … เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเขาจะพึงถึงความตาย หรือทุกข์ปางตายเพราะการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไปเขาจะไม่เข้า ถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดัง กองขยะ บริโภคบิณฑบาตที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล นั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๕)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงจับที่ศีรษะหรือที่คอแล้วกดให้นั่งทับหรือนอนทับเตียงเหล็กหรือตั่งเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วง กับการใช้สอยเตียงตั่งที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การใช้สอยเตียงตั่งที่เขาถวายด้วยศรัทธาของ กษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า ส่วนการที่บุรุษผู้แข็งแรงจับที่ศีรษะหรือที่คอแล้วกดให้นั่งทับหรือนอนทับเตียงเหล็ก หรือตั่งเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วงนี้เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษผู้แข็งแรงจับที่ศีรษะหรือที่คอแล้วกดให้นั่งทับหรือนอนทับเตียงเหล็กหรือตั่งเหล็กที่ร้อนมีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วง นั้นยังจะดีกว่าสำหรับบุคคลผู้ทุศีลมีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเขาจะพึงถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไป เขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะการกระทำนั้นเป็นปัจจัย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะ ใช้สอยเตียงตั่งที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๖)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การที่บุรุษผู้แข็งแรงจับตัวเอาเท้าขึ้นเอาหัวลงแล้วโยนลงไปในหม้อเหล็กที่ร้อนมีไฟ ลุกรุ่งโรจน์โชติช่วง ผู้นั้นถูกไฟเผาเดือดเหมือนฟองน้ำอยู่ในหม้อเหล็กแดงนั้น บางครั้งก็ลอยขึ้น บางครั้งก็จมลง บางครั้งก็ลอยไปขวาง ๆ กับการที่ใช้สอย ที่อยู่อาศัยที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือ คฤหบดีมหาศาล อย่างไหนจะดีกว่ากัน”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่ใช้สอยที่อยู่อาศัยที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนี้ย่อมดีกว่า การที่บุรุษผู้แข็งแรงจับตัวเอาเท้าขึ้นเอาหัวลงแล้วโยนลงไปในหม้อเหล็กที่ร้อน มีไฟลุกรุ่งโรจน์โชติช่วง ผู้นั้นถูกไฟเผาเดือดเหมือนฟองนํ้าอยู่ในหม้อเหล็กแดงนั้น บางครั้งก็ลอยขึ้น บางครั้งก็จมลง บางครั้งก็ลอยไปขวาง ๆ นี้ เป็นความทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกขอเตือนเธอทั้งหลายไว้ การที่บุรุษผู้แข็งแรงจับตัวเอาเท้าขึ้นเอาหัวลงแล้วโยนลงไปในหม้อเหล็กที่ร้อนมีไฟลุก รุ่งโรจน์โชติช่วง ผู้นั้นถูกไฟเผาเดือดเหมือนฟองนํ้าอยู่ในหม้อเหล็กแดงนั้น บางครั้งก็ลอยขึ้น บางครั้งก็จมลง บางครั้งก็ลอยไปขวาง ๆ นั้นยังจะดีกว่า สำหรับบุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเขาจะพึงถึงความตายหรือทุกข์ปางตายเพราะการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไปเขาจะไม่เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะ การกระทำนั้นเป็นปัจจัย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนการที่บุคคลผู้ทุศีล มีบาปธรรม ... เป็นดังกองขยะ ใช้สอยที่อยู่อาศัยที่เขาถวายด้วยศรัทธาของกษัตริย์มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาลนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์แก่เขาสิ้นกาลนาน และหลังจากตายไปเขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๗)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายบริโภคจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารของชนเหล่าใด ปัจจัยของชนเหล่านั้นจักมีผลมาก มีอานิสงส์มาก และการบรรพชาของเราทั้งหลายจักไม่เป็นหมัน จักมีผล มีกำไร’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล อนึ่ง เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ตนอยู่ ควรแท้ทีเดียวที่จะให้ประโยชน์ตนนั้นถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท เมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ผู้อื่นอยู่ก็ควรแท้ทีเดียวที่ จะให้ประโยชน์ผู้อื่นนั้นถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท หรือเมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ทั้งสองอยู่
ก็ควรแท้ทีเดียวที่จะให้ประโยชน์ทั้งสองนั้นถึงพร้อมด้วย ความไม่ประมาท”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไวยากรณภาษิต นี้จบแล้ว และเมื่อกำลัง ตรัสไวยากรณภาษิตนี้อยู่ เลือดอุ่น ๆ ได้พลุ่งออกจากปากของภิกษุประมาณ ๖๐ รูป ภิกษุอีกประมาณ ๖๐ รูปขอลาสิกขาสึกออกไปเป็นคฤหัสถ์ด้วย กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า การประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ทำได้ยาก ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า การประพฤติพรหมจรรย์ ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ทำได้แสนยาก” ส่วนอีกประมาณ ๖๐ รูปมีจิตหลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
- ๑ไวยากรณภาษิต หมายถึงพระพุทธพจน์ที่ตรัสเป็นความร้อยแก้วล้วน ๆ กล่าวคือไม่มีคาถาหรือลักษณะของนวังคสัตถุศาสน์อื่น ๆ เจือปน จึงชื่อว่า เวยยากรณะ หรือไวยากรณ์ ซึ่งเป็นองค์หนึ่งในบรรดานวังคสัตถุศาสน์ หรือองค์แห่งคำสอนของพระศาสดา ๙ (นัย วิ.อ. ๑/๒๖,ที.สี.อ.๑๒๐, สารตฺถ.ฏี. ๓/๒๒๐, ที.สี.ฏี. ๒๗๘)
๙. สุเนตตสูตร
ว่าด้วยผลแห่งการปฏิบัติและไม่ปฏิบัติตามคำสอน
{๗๐} [๗๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว มีศาสดาชื่อสุเนตตะ ผู้เป็นเจ้าลัทธิผู้ปราศจากความกำหนัดในกาม ก็สุเนตตศาสดานั้นมีสาวกอยู่หลายร้อยคน เธอแสดงธรรมให้สาวกฟังเพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อสุเนตศาสดาแสดงธรรมเพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลกอยู่ สาวกเหล่าใดทำจิตให้เลื่อมใสไม่ได้ สาวกเหล่านั้นหลังจากตายไปก็เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ส่วนสาวกเหล่าใดเมื่อสุเนตตศาสดาแสดงธรรมเพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลกอยู่ ทำจิตให้เลื่อมใสได้ สาวกเหล่านั้นหลังจากตายไปก็เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว
มีศาสดาชื่อมูคปักขะ ... มี ศาสดาชื่ออรเนมิ ... มีศาสดาชื่อกุททาละ ... มีศาสดาชื่อหัตถิปาละ ... มี ศาสดาชื่อโชติปาละ ... มีศาสดาชื่ออรกะผู้เป็นเจ้าลัทธิปราศจากความ กำหนัดในกาม ก็อรกศาสดานั้นมีสาวกอยู่หลายร้อย เธอแสดงธรรมให้สาวกฟังเพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่ออรกศาสดาแสดงธรรม เพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลกอยู่ สาวกเหล่าใดทำจิตให้เลื่อมใสไม่ได้ สาวกเหล่านั้นหลังจากตายไปก็เข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ส่วนสาวกเหล่าใด เมื่ออรกศาสดาแสดงธรรมเพื่อความเป็นสหายแห่งเทพชั้นพรหมโลกอยู่ ทำจิตให้เลื่อมใสได้ สาวกเหล่านั้นหลังจากตายไปก็เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ผู้ใดมีจิตประทุษร้าย พึงด่า พึงบริภาษศาสดาเจ้าลัทธิทั้ง ๗ นี้ผู้ปราศจากความ กำหนัดในกาม มีบริวารหลายร้อยคน พร้อมด้วยหมู่สาวก ผู้นั้นจะพึงประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากใช่ไหม”
จบ อัคคิขันธูปมสูตร