พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · วัชชีวรรค
วิปัตติสัมภวสูตร
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในวัชชีวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ วัชชีวรรค วิปัตติสัมภวสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๖–๔๙
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่อุบาสก”พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่าอุบาสกใดขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรมตนแล้ว ๑
ละเลยการฟังอริยธรรม ๑ ไม่ศึกษาในอธิศีล ๑ มีความไม่
เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลายเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๑ มีจิตคิดแข่งดี
จึงต้องการฟังสัทธรรม ๑ แสวงหาบุญเขตอื่นภายนอกศาสนา
นี้ ๑ ทำสักการะในบุญเขตภายนอกศาสนานี้ก่อน ๑ อุบาสก
นั้นซ่องเสพธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อมที่เราแสดง
ดีแล้ว ๗ ประการนี้แลย่อมเสื่อมจากสัทธรรม
อุบาสกใดไม่ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรมตนแล้ว ๑
ไม่ละเลยการฟังอริยธรรม ๑ ศึกษาอยู่ในอธิศีล ๑ มีความ
เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลายเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๑ ไม่มีจิตคิด
แข่งดีจึงต้องการฟังสัทธรรม ๑ ไม่แสวงหาบุญเขตอื่นภาย
นอกศาสนานี้ ๑ ทำสักการะในเขตบุญในศาสนานี้ก่อน ๑
อุบาสกนั้นซ่องเสพธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อมที่
เราแสดงดีแล้ว ๗ ประการนี้แลย่อมไม่เสื่อมจากสัทธรรม
๑๐. วิปัตติสูตร
ว่าด้วยวิบัติและสมบัติของอุบาสก ๗ ประการ
{๒๘} [๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติของอุบาสกมี ๗ ประการนี้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมบัติของอุบาสกมี ๗ ประการนี้ ... ”
๑๑. สัมภวสูตร
ว่าด้วยความเสื่อมและความเจริญของอุบาสก ๗ ประการ
[๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเสื่อมของอุบาสกมี ๗ ประการนี้ …
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเจริญของอุบาสกมี ๗ ประการนี้ ความเจริญ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ไม่ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ (๒) ไม่ละเลยการฟังสัทธรรม
(๓) ศึกษาในอธิศีล
(๔) มากด้วยความเลื่อมใสในภิกษุทั้งที่เป็นเถระ ทั้งที่เป็นผู้ใหม่ ทั้งที่เป็นปานกลาง(๕) ไม่มีจิตคิดแข่งดีจ้องหาข้อผิดฟังธรรม
(๖) ไม่แสวงหาบุญเขตอื่นภายนอกศาสนานี้
(๗) ทำสักการะในบุญเขตในศาสนานี้ก่อน
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเจริญของอุบาสกมี ๗ ประการนี้แล”
พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่าอุบาสกใดขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรมตนแล้ว ๑
ละเลยการฟังอริยธรรม ๑ ไม่ศึกษาในอธิศีล ๑ มีความไม่
เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลายเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๑ มีจิตคิดแข่งดี
จึงต้องการฟังสัทธรรม ๑ แสวงหาบุญเขตอื่นภายนอก
ศาสนานี้ ๑ ทำสักการะในบุญเขตภายนอกศาสนานี้ก่อน ๑
อุบาสกนั้นซ่องเสพธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อมที่เรา
แสดงดีแล้ว ๗ ประการนี้แลย่อมเสื่อมจากสัทธรรม
อุบาสกใดไม่ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรมตนแล้ว ๑
ไม่ละเลยการฟังอริยธรรม ๑ ศึกษาอยู่ในอธิศีล ๑ มีความ
เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลายเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๑ ไม่มีจิต
คิดแข่งดีจึงต้องการฟังสัทธรรม ๑ ไม่แสวงหาบุญเขต
อื่นภายนอกศาสนานี้ ๑ ทำสักการะในเขตบุญในศาสนานี้
ก่อน ๑ อุบาสกนั้นซ่องเสพธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความ
เสื่อมที่เราแสดงดีแล้ว ๗ ประการนี้แล ย่อมไม่เสื่อมจาก
สัทธรรม
จบ วัชชีวรรคที่ ๓
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สารันททสูตร ๒. วัสสการสูตร
๓. ภิกขุสูตร ๔. กัมมสูตร
๕. สัทธิยสูตร ๖. โพธิยสูตร
๗. สัญญาสูตร ๘. เสขสูตร
๙. หานิสูตร ๑๐. วิปัตติสูตร
๑๑. สัมภวสูตร
๔. เทวตาวรรค
๑. อัปปมาทสูตร
ว่าด้วยคารวธรรม ๗ ประการ
{๒๙} [๓๒] ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรม ๗ ประการนี้ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่ภิกษุ ธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความเป็นผู้เคารพในพระศาสดา
(๒) ความเป็นผู้เคารพในพระธรรม
(๓) ความเป็นผู้เคารพในพระสงฆ์
(๔) ความเป็นผู้เคารพในสิกขา
(๕) ความเป็นผู้เคารพในสมาธิ
(๖) ความเป็นผู้เคารพในความไม่ประมาท
(๗) ความเป็นผู้เคารพในปฏิสันถาร
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่ภิกษุ”
เทวดานั้นกราบทูลดังนี้แล้ว พระศาสดาทรงพอพระทัย ลำดับนั้นเทวดานั้นทราบว่าพระศาสดาทรงพอพระทัยเรา จึงได้ถวายบังคมทำประทักษิณแล้วอันตรธานไป ณ ที่นั้นเองครั้นล่วงราตรีนั้นไป พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อคืนนี้ เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่งมีรัศมี
จบ วิปัตติสัมภวสูตร