พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · เทวตาวรรค
สุวจสูตร ที่ ๒
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๒ ในเทวตาวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ เทวตาวรรค สุวจสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๕๓–๕๕
ภิกษุผู้มีความเคารพในพระศาสดา มีความเคารพ
ในพระธรรม มีความเคารพอย่างแรงกล้าในพระสงฆ์
มีความเคารพในสมาธิ มีความเพียร มีความเคารพอย่าง
แรงกล้าในสิกขา มีมิตรดี เป็นผู้ว่าง่าย มีความเคารพ
ยำเกรง เป็นผู้ไม่ควรที่จะเสื่อม ย่อมอยู่ใกล้นิพพานทีเดียว
๔. ทุติยสุวจสูตร
ว่าด้วยอปริหานิยธรรม ๗ ประการ
{๓๒} [๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อคืนนี้ เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่ง ... แล้วได้กล่าวกะเราว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรม ๗ ประการนี้ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่ภิกษุ ธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความเป็นผู้เคารพในพระศาสดา
(๒) ความเป็นผู้เคารพในพระธรรม
(๓) ความเป็นผู้เคารพในพระสงฆ์
(๔) ความเป็นผู้เคารพในสิกขา
(๕) ความเป็นผู้เคารพในสมาธิ
(๖) ความเป็นผู้ว่าง่าย
(๗) ความเป็นผู้มีมิตรดี
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่ภิกษุ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดานั้นครั้นกล่าวดังนี้แล้วก็ไหว้เราทำประทักษิณแล้วก็อันตรธานไป ณ ที่นั้นเอง”
เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เนื้อความแห่งพระภาษิตที่พระองค์ตรัสโดยย่อนี้แล ข้าพระองค์ย่อมรู้ทั่วถึงได้โดยพิสดารอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระศาสดาและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้เคารพในพระศาสดา ทั้งชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่มีความเคารพในพระศาสดาให้เคารพในพระศาสดาและกล่าวสรรเสริญภิกษุผู้มีความเคารพในพระศาสดาตามความเป็นจริงโดยกาลอันควร ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระธรรม ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระสงฆ์ ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในสิกขา ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในสมาธิ
... ตนเองเป็นผู้ว่าง่าย … ตนเองเป็นผู้มีมิตรดีและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้มีมิตรดี ทั้งชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่มีมิตรดีให้เป็นผู้มีมิตรดี และกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้มีมิตรดีตามความเป็นจริงโดยกาลอันควร ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เนื้อความแห่งพระภาษิตที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโดยย่อนี้ ข้าพระองค์ย่อมรู้ทั่วถึงได้โดยพิสดารอย่างนี้แล”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “สาธุ สาธุ สารีบุตร เป็นการดีแท้ที่เนื้อความแห่งภาษิตที่เรากล่าวโดยย่อนี้ เธอรู้ถึงได้โดยพิสดารอย่างนี้ ดูก่อนสารีบุตร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระศาสดาและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้เคารพในพระศาสดา
ทั้งชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่มีความเคารพในพระศาสดาให้เคารพในพระศาสดาและกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้มีความเคารพในพระศาสดาตามความเป็นจริงโดยกาลอันควร ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระธรรม ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในพระสงฆ์ ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในสิกขา ... ตนเองเป็นผู้มีความเคารพในสมาธิ ... ตนเองเป็นผู้ว่าง่าย ... ตนเองเป็นผู้มีมิตรดีและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้มีมิตรดี ทั้งชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่มีมิตรดีให้เป็นผู้มีมิตรดีและกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้มีมิตรดีตามความเป็นจริงโดยกาลอันควร ดูก่อนสารีบุตร เธอพึงเห็นเนื้อความแห่งภาษิตที่เรากล่าวแล้วโดยย่อนี้โดยพิสดารอย่างนี้แล”
๕. ปฐมสขสูตร
ว่าด้วยคุณสมบัติของมิตรแท้ ๗ ประการ
{๓๓} [๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงคบหามิตรผู้ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการ องค์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ให้ของที่ให้ได้ยาก
(๒) ทำกิจที่ทำได้ยาก
(๓) อดทนถ้อยคำที่อดทนได้ยาก
(๔) บอกความลับของตนแก่เพื่อน
(๕) ปิดความลับของเพื่อน
(๖) ไม่ละทิ้งในยามวิบัติ
(๗) เมื่อเพื่อนสิ้นโภคสมบัติ ก็ไม่ดูหมิ่น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงคบหามิตรผู้ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้แล”พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาตรัสไวยากรณภาษิตนี้แล้ว ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่ามิตรที่ให้ของดีที่ให้ได้ยาก ๑ ทำกิจที่ทำได้ยาก ๑ อดทน
ถ้อยคำหยาบคายแม้ยากที่จะอดทนได้ ๑ บอกความลับของ
ตนแก่เพื่อน ๑ ปิดบังความลับของเพื่อน ๑ ไม่ละทิ้งในยาม
วิบัติ ๑ เมื่อเพื่อนสิ้นโภคสมบัติก็ใม่ดูหมิ่น ๑
ฐานะเหล่านี้มีอยู่ในบุคคลใดในโลกนี้ บุคคลนั้นจัด
เป็นมิตรแท้ ผู้ประสงค์จะคบมิตรควรคบมิตรเช่นนั้นแล
จบ สุวจสูตร ที่ ๒